PostNL uitgifte: Beleef de natuur – bomen en bladeren

PostNL uitgifte: Beleef de natuur – bomen en bladeren

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Samenvatting

Uitgifte: Beleef de natuur – bomen en bladeren

Uitgiftedatum: 16 september 2019

Verschijningsvorm: vel van 10 postzegels in 10 verschillende ontwerpen

Artikelnummer: 391261

Ontwerp: Frank Grafisch Ontwerp, Gouda

Uitgifte

Op 16 september 2019 geeft PostNL Beleef de natuur – bomen en bladeren uit, een vel met tien postzegels in tien verschillende ontwerpen. Op de postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. De uitgifte is de achtste in de serie Beleef de natuur en de laatste van 2019. Dit jaar heeft PostNL in deze serie opnieuw vier vellen uitgegeven met in totaal veertig postzegels, ingedeeld per seizoen.

Beleef de natuur – bomen en bladeren, het vierde postzegelvel uit de tweede serie, staat in het teken van de herfst. Op 2 januari dit jaar bracht PostNL voor Beleef de natuur postzegels over zoogdieren uit, op 25 februari over stinsenplanten en op 11 juni over vlinders. De foto’s op de postzegels zijn afkomstig van Buiten-Beeld, de Nederlandse beeldbank voor natuurfotografie. In de losse verkoop kost een postzegelvel Beleef de natuur € 8,70. De prijs voor de volledige serie 2019 is € 34,80, inclusief bewaarmap.

Ontwerp

Het postzegelvel Beleef de natuur – bomen en bladeren is een ontwerp van Frank Janse uit Gouda. Op het vel hebben de geportretteerde bomen en bladeren ieder hun eigen postzegel gekregen, in hun natuurlijke omgeving. In sommige gevallen loopt de afbeelding of de achtergrondkleur door op de aangrenzende postzegel en op de velrand. De foto’s zijn gevat in een grafische laag van elkaar overlappende cirkels van verschillend formaat, die de grenzen van de perforaties doorbreken. Het cirkelpatroon keert terug als kleine druppeltjes op de velrand en de tabs. Over de cirkels heen ligt een volgende grafische laag met transparante beelden van bomen, boomtakken en bladeren, bijna abstract in monochrome tinten weergegeven. Voor de typografie ontwierp Janse een eigen lettertype, genaamd Fdot, dat hij uit minieme cirkeltjes opbouwde. Voor de toelichtende teksten op de velrand zijn de TT Milks Light en Demibold in kapitalen (2017, Ivan Gladkikh voor Typetype) gebruikt. In deze teksten, geschreven door Frank Janse zelf, verwoordt de ontwerper creatief en met humor zijn associaties en alliteraties met de namen, de zintuiglijke aspecten en de verschijningsvorm van de afgebeelde bomen, bladeren en het najaarsseizoen.

Ontwerper

Het ontwerp van Beleef de natuur – bomen en bladeren is van de hand van grafisch ontwerper Frank Janse uit Gouda. Hij borduurde voort op het concept dat hij ontwikkelde voor de eerste serie Beleef de natuur uit 2018. In dat concept staat het zintuiglijke en het associatieve van de natuurbeleving centraal.

Elk bos is spannend

Op het nieuwste postzegelvel zijn de afgebeelde bomen en bladeren nauw met elkaar verbonden, alsof ze bij elkaar in de buurt kunnen voorkomen. “Je zou het even goed postzegels over het bos kunnen noemen”, zegt Janse. “Voor kinderen is een bos vaak de eerste ervaring met de natuur. Dat maakt indruk. Er gebeurt veel. Je ziet, ruikt en hoort van alles. Tegelijkertijd besef je dat er ook van alles gebeurt dat je niet direct ziet, ruikt of hoort. Daardoor is het nog spannender. Als kind woonde ik in Vlissingen vlakbij het Nollebos, waar we vaak speelden. Een klein en niet zo oud bos. Maar als je jong bent, is elk bos groot en avontuurlijk.”

Achteraan lopen

De liefde van Janse voor het bos is groter dan voor individuele bomen. “Hoe sterk of hoe mooi een boom ook kan zijn. In een bos gaat het mij vooral om de ervaring. Als ik in een bos wandel, loop ik altijd achteraan. Op mijn foto’s zie je dan ook mensen meestal alleen op de rug. Ik kijk voortdurend alle kanten op. Naar voren, naar achteren, naar boven, naar de bodem. En als je van heel dichtbij naar een boom of de grond kijkt, zie je weer heel wat anders. Dan komt er een hele nieuwe wereld in zicht. In het postzegelontwerp laat ik die verschillende kijkrichtingen terugkomen. Zo is een totaalbeeld ontstaan, wat met aparte plaatjes van een boom per postzegel niet mogelijk is. Er zijn natuurlijk prachtige foto’s van solitaire bomen, zoals de linde op het postzegelvel. Maar dat is maar één aspect. Ik wil zo veel mogelijk aspecten van de natuur tonen.”

Rottingsproces

Bij de selectie van de bomen- en bladerenfoto’s uit de beeldbank van Buiten-Beeld is niet alleen de variatie in kijkrichting bepalend geweest. Ook zocht Janse naar herfstkleuren die zo dicht mogelijk bij elkaar liggen. Janse: “Ik ben weggebleven bij de romantische, veelkleurige herfsttinten, maar heb juist voor groenig en oranjeachtig bruin gekozen. Ze zijn de eerste stappen in het rottingsproces dat de natuur in het najaar nu eenmaal ondergaat. Bij de selectie is het zintuiglijke uit het ontwerpconcept medebepalend geweest. Het gold ook omgekeerd. Als ik een prachtige foto zag, kwam die alleen door de keuring als ik erachter kon komen dat ook de zintuigen een rol spelen. Zoals de geur van rottende bladeren, de ritselende populier of het knerpende geluid van een bladertapijt.”

Lekker rommelig

Na de eerste selectie bleven een kleine honderd foto’s over. Daaruit koos Janse twintig stuks om twee postzegelvellen te ontwerpen. Vervolgens werd één ervan aan PostNL gepresenteerd. “Het was een heel gepuzzel om alles goed bij elkaar te laten passen”, aldus Janse. “Zeker wanneer je, zoals in dit geval, het postzegelvel als één geheel wilt opzetten. Als een lekker rommelig bos waar alles in elkaar overloopt. Dat vraagt om een zo natuurlijk mogelijk contact tussen de beelden. Dat bereik je door vormen zo veel mogelijk met elkaar te laten ‘praten’. Zodat een nerf van een blad op de ene postzegel doorloopt in een twijg op een andere postzegel. Of zodat de ronding van de mispel linksonder terugkeert in de ronde vorm van de kroon van de linde en met de overige cirkels in het ontwerp.”

Gedachtenwolken

Deze cirkels in het gelaagde ontwerp zijn gebruikt om het dynamische en organische van de natuur terug te laten keren. “Ze vormen een soort gedachtenwolken”, zegt Janse. “Daarmee versterken ze de beweging en het associatieve. De extra laag met andere beelden in wit benadrukt het mysterieuze karakter van de natuur. De gelaagdheid heeft ook te maken met hoe ik naar de natuur kijk. Gevoelsmatig en holistisch als optelsom van al mijn zintuiglijke waarnemingen.”

Vergankelijkheid

In het postzegelvel over bomen en bladeren spelen de transparante beelden ook een belangrijke rol om de beelden aan elkaar te knopen. “Bijvoorbeeld de stam van de eik in het midden onderaan. Daarop rust eigenlijk het hele ontwerp. Het is niet dat zo’n idee van tevoren is bedacht, het ontstaat tijdens het ontwerpen. Wel probeer ik mijn eerste zintuiglijke associaties met de beelden vast te houden, uitgaande van de vergankelijkheid van de herfst. Zoals met het verterende blad, de rottende mispel, de druppels op de berkenbast of het mossige van een beukenbos in het najaar.”

Over de ontwerper

Frank Janse (1967) studeerde in 2001 af als grafisch ontwerper aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Tot 2009 werkte hij voor verschillende reclame- en ontwerpbureaus, waaronder Room for ID’s. Daarna begon hij voor zichzelf als Frank Grafisch Ontwerp in Gouda. Frank Janse is specialist in huisstijlen, branding, infographics en communicatiecampagnes. Hij werkt onder meer voor uiteenlopende onderwijsinstellingen en voor opdrachtgevers op het gebied van zowel business-to-business als business-to-consumer. Dat doet hij voor klanten als PostNL, vastgoedspecialist Fortierra, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Haags Centrum voor Onderwijsadvies, de Universiteit van Amsterdam/het Amsterdams Medisch Centrum, de Erasmus Universiteit en Rekel Producties. In opdracht van PostNL ontwierp Frank Janse eerder verschillende luxe bewaarsystemen en persoonlijke postzegels, waaronder de themacollectie 2017 over vogelsoorten die in Nederland voorkomen. Ook maakte hij de ontwerpen voor de eerste serie Beleef de natuur in 2018.

Onderwerp

Bomen zijn overblijvende planten die zich onderscheiden door het bezit van een verhoute stam en een kroon. Bomen groeien op verschillende ondergronden, van rotsen tot mangroves. Sommige boomsoorten kunnen een hoogte van meer dan 100 meter bereiken. Andere bomen worden weer meer dan 1.000 jaar oud. Er zijn in de wereld meer dan 60.000 verschillende soorten bomen bekend. In Nederland worden een kleine 50 bomen gerekend tot de inheemse soorten.

Op de postzegels van het postzegelvel Beleef de natuur – bomen en bladeren staan foto’s van een dampend beukenbos, een kring zomerlindes, een verterend herfstblad, verkleurde bladeren van de ratelpopulier, de gewone es, de vrucht en bladeren van de mispel, een herfstbladerentapijt, een solitaire linde, een nat beukenbos en de bast van de ruwe berk. In een aparte grafische laag op het postzegelvel zijn in transparante, monochrome tinten verschillende afbeeldingen van andere bomen en bladeren opgenomen: twee zomereiken, beukenbladeren, een beuk, beukentakjes, een Canadese populier en de bladeren van een veldesdoorn. Alle afgebeelde bomen komen in de Nederlandse natuur voor. Alle foto’s zijn ook in Nederland gemaakt.

Technische gegevens

Postzegelformaat                     30 x 40 mm

Velformaat                                 170 x 122 mm

Papier                                           normaal met fosforopdruk

Gomming                                    gegomd

Druktechniek                             offset

Drukkleuren                               cyaan, magenta, geel en zwart

Oplage                                          315.000 vellen

Verschijningsvorm                   vel van 10 postzegels in 10 verschillende ontwerpen

Ontwerp                                      Frank Grafisch Ontwerp, Gouda

Drukkerij                                     Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer                         391261

Meer over het onderwerp

Beuk (Fagus)

Beuken behoren, net als eiken en tamme kastanjes, tot de familie van de napjesdragers. Er zijn tien soorten beuken in de gematigde streken van het noordelijk halfrond. In onze streken is alleen de inheemse gewone beuk (Fagus sylvatica) algemeen. Fagus is afgeleid van het Griekse phago dat eten betekent. De beuk heeft het vermogen om in bossen de kroonlaag volledig te domineren. Hij is van oudsher beroemd om zijn schaduwrijke lanen. De beuk is een uitstekende park- en laanboom met een prachtige op een olifantspoot lijkende stam. Ook hagen van de gewone beuk zijn populair doordat ze in de winter verdord, maar fraai blad houden.

Ratelpopulier (Populus tremula)

De ratelpopulier, ook wel esp genoemd, is in grote delen van Nederland te vinden. Al vroeg in het jaar is hij, voordat er bladeren aan komen, te herkennen aan de hangende katjes. Kenmerkend zijn dan ook de verspreid staande spitse knoppen. Andere kenmerken zijn de in omtrek ronde bladeren, donkergroen van boven, lichter van onderen, met opvallend lange, platte bladstelen. Stuifmeel wordt verspreid door de wind. De vruchten, die later verspreid worden, geven door de aanwezigheid van wollige haren het verschijnsel zomersneeuw. De gegolfde bladeren hebben een afgeplatte bladsteel, waardoor de bladeren bijna altijd ritselen. Vandaar de naam ratelpopulier.

Gewone es (Fraxinus excelsior)

Op het hele noordelijk halfrond groeien 49 soorten essen. In onze streken is er slechts één inheems, met de gewone es als veruit de meest aangeplante soort. Het woord es is afgeleid van het Germaanse asker, dat zowel scherp als speer betekent. Essenhout was vroeger het sperenhout bij uitstek. De natuurlijke bostypen zijn het zeer soortenrijke essen-iepenbos, het vogelkers-essenbos en het essen-bronbos. In zijn natuurlijk areaal groeien gewone essen op vochtige en voedselrijke klei- en leemgronden langs rivieren en beken en op löss, op matig zure tot kalkhoudende bodems.

Mispel (Mespilus germanica)

De mispel is een tamelijk zeldzaam voorkomende struik of kleine boom uit de rozenfamilie. De soort bloeit maar heel kort, meestal in de eerste week van mei, met grote witte bloemen. De bloemen staan alleen en zijn vijftallig. De bladeren zijn langwerpig met korte stelen. De vruchten zijn tamelijk groot, hebben de vorm van een afgeplatte peer en worden bekroond door de kelkbladen. Mespilus komt van het Griekse mesos (midden) en spilos (klip of steenmassa). Dit komt waarschijnlijk doordat de pitten steenachtig zijn en met hun toppen uit het vruchtvlees steken. Verwilderde mispels kwamen in Duitsland veel voor in de bossen. Daardoor meende men vroeger dat de boom daar inheems was, vandaar de toevoeging germanica.

Linde (Tilia) en zomerlinde (Tilia platyphyllos)

De linde kent 24 soorten en behoort tot de kaasjeskruidfamilie. Europa telt vier inheemse lindesoorten: de winterlinde, de zomerlinde, de zilverlinde en de Kaukasische linde. De hybride Hollandse linde, de winterlinde en de zilverlinde zijn de meest aangeplante soorten in openbaar groen in West-Europa. De wetenschappelijke naam tilia is afgeleid van het Griekse ptilon = vleugel, naar de gevleugelde bloemen en vruchten. Linden groeien van nature in gemengde loofbossen op vochtige en voedselrijke bodems. Toch kan op minder voedselrijke en tamelijk droge bodems een goede groei plaatsvinden. De zomerlinde wordt ook wel grootbladige linde genoemd. Deze lindesoort komt in Europa in het wild voor, echter niet zo ver noordelijk als de winterlinde. De kroon is hoog en kegelvormig en de takken groeien opwaarts. De twijgen zijn roodachtig groen en behaard.

Ruwe berk (Betula pendula)

Pendula slaat op de hangende twijguiteinden die zo kenmerkend zijn voor de ruwe berk. Ruwe berken behoren tot de meest voorkomende boomsoorten. Ze groeien van nature in droge bossen, maar komen ook spontaan voor op allerlei plaatsen in het landschap en in het stedelijk gebied. De twijgen zijn wratachtig en voelen ruw aan, ze zijn nooit behaard, zoals die van de zachte berk. Van nature groeien berken in voedselarme bossen met een licht doorlatend bladerdek, samen met zomereik en grove den.

Bronnen: Bomenstichting, Flora van Nederland, Wikipedia