PostNL uitgifte: Beleef de natuur – stinsenplanten

PostNL uitgifte: Beleef de natuur – stinsenplanten

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Samenvatting

Uitgifte: Beleef de natuur – stinsenplanten

Uitgiftedatum: 25 februari 2019

Verschijningsvorm: vel van 10 postzegels in 10 verschillende ontwerpen

Artikelnummer:

Ontwerp: Frank Grafisch Ontwerp, Gouda

Uitgifte

Op 25 februari 2019 geeft PostNL Beleef de natuur – stinsenplanten uit, een vel met tien postzegels in tien verschillende ontwerpen. Op de postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. De uitgifte is de zesde in de serie Beleef de natuur en de tweede van 2019. Ook dit jaar geeft PostNL in deze serie vier vellen uit met in totaal veertig postzegels, ingedeeld per seizoen.

Beleef de natuur – stinsenplanten, het tweede postzegelvel uit de tweede serie, staat in het teken van de lente. Op 2 januari dit jaar verscheen voor Beleef de natuur al het eerste postzegelvel over zoogdieren. Later dit jaar brengt PostNL nog twee postzegelvellen uit met vlinders (11 juni) en bomen en bladeren (16 september) in de hoofdrol. De foto’s op de postzegels zijn afkomstig van Buiten-Beeld, de Nederlandse beeldbank voor natuurfotografie. In de losse verkoop kost een postzegelvel Beleef de natuur € 8,70. De prijs voor de volledige serie is € 34,80, inclusief bewaarmap.

Ontwerp

Het postzegelvel Beleef de natuur – stinsenplanten is een ontwerp van Frank Janse uit Gouda. Op het vel heeft elk van de tien geportretteerde stinsenplanten zijn eigen postzegel gekregen, met beelden van de planten in hun natuurlijke omgeving. In veel gevallen loopt de afbeelding of de achtergrondkleur door op de aangrenzende postzegel en op de velrand. De foto’s zijn gevat in een grafische laag van elkaar overlappende cirkels van verschillend formaat, die de grenzen van de perforaties doorbreken. Het cirkelpatroon keert terug als kleine druppeltjes op de velrand en de tabs. Over de cirkels heen ligt een volgende grafische laag met transparante botanische tekeningen van stinsenplanten, bijna abstract in monochrome tinten weergegeven. Voor de typografie ontwierp Janse een eigen lettertype, genaamd Fdot, dat hij uit minieme cirkeltjes opbouwde. Voor de toelichtende teksten op de velrand zijn de TT Milks Light en Demibold in kapitalen (2017, Ivan Gladkikh voor Typetype) gebruikt. In deze teksten, geschreven door Frank Janse zelf, verwoordt de ontwerper creatief en met humor zijn associaties met de namen, de zintuiglijke aspecten en de verschijningsvorm van de afgebeelde planten.

Ontwerper

Het ontwerp van Beleef de natuur – stinsenplanten is van de hand van grafisch ontwerper Frank Janse uit Gouda. Hij borduurde voort op het concept dat hij ontwikkelde voor de eerste serie Beleef de natuur uit 2018. In dat concept staat het zintuiglijke en het associatieve van de natuurbeleving centraal. Janse: “Wat dat betreft waren de stinsenplanten wel wat lastiger dan de zoogdieren op het vel dat afgelopen januari uitkwam. Er zijn maar een paar stinsenplanten die een beetje geuren of opvallend tactiele eigenschappen hebben. Het visuele overheerst, ze zien er dus vooral heel mooi uit. Ik wist bovendien niet al te veel van het onderwerp af. Het speenkruid, het sneeuwklokjes en de wilde kievitsbloem kende ik wel – ook uit eigen tuinen – en de andere ben ik vast en zeker buiten tegengekomen. Maar niet bewust.”

Mysterieuze van de natuur

Het onderwerp van Beleef de natuur ligt Janse nauw aan het hart. “Van jongs af aan heb ik een grote belangstelling voor de natuur. Het is fascinerend hoe alles zijn eigen gang gaat in een wereld op zich, met heel veel lagen. In de grond, op de bodem, in het water, in de lucht. Mijn interesse heeft van alles te maken met het mysterieuze van de natuur.”

Fraaie bloeiwijzen

Bij de selectie van de af te beelden planten zocht Janse naar foto’s van de oorspronkelijke planten. Cultivars, gekweekte varianten mochten niet. “Ook wilde ik het liefst onbekende soorten afbeelden. Dus niet de tulp of de narcis die iedereen wel kent. Ik heb vooral geselecteerd op interessant beeld. En dat is er van de meeste stinsenplanten in ruime mate. Bij het ontwerp ben ik begonnen met de wilde kievitsbloem. Daar heb ik wel wat mee: in de tuin van mijn vorige huis stond, toen wij erin trokken, een exemplaar in zijn eentje te bloeien. In grafisch opzicht is het een bizarre bloem met al die vierkantjes. Eerlijk gezegd dacht ik toen dat het een kunstbloem was. Ook gewoon speenkruid wilde ik graag opnemen, want die woekert volop in mijn huidige tuin. Het bijzondere van speenkruid en van stinsenplanten in het algemeen is dat ze relatief kort in het voorjaar bloeien en dan weer verdwijnen, maar dat de bollen en knollen onder de grond blijven voortbestaan.”

Oude tekeningen

De foto’s met een korte scherptediepte zijn door verschillende fotografen gemaakt, maar op het postzegelvel is dat niet merkbaar. Janse: “Het zijn allemaal prachtige foto’s van hoge kwaliteit. Maar ik wilde me niet beperken tot mooie plaatjes van mooie bloemen. Ook de bollen en knollen moesten in beeld komen. Daarvan kon ik maar heel weinig goede foto’s vinden. Ze zitten onder de grond, zijn dus per definitie onzichtbaar en voor de gemiddelde natuurfotograaf veel minder aantrekkelijk dan wat er boven de grond staat. Alleen van de bolletjes van de boerenkrokus kwam ik een bruikbare foto tegen. Voor de andere vijf heb ik oude botanische tekeningen genomen, waarop de plant van top tot teen is weergeven. Van bol of knol naar stengel, bladeren en bloemen. Deze langgerekte afbeeldingen heb ik gescand en vervolgens intensief bewerkt. Zo is een interessant totaalbeeld op het postzegelvel ontstaan, waarbij iedere kleurenfoto van de bloem zich tot de postzegel beperkt, maar de transparante afbeeldingen van onder tot boven doorlopen.”

Gelijkwaardige portretten

Bij de weergave van de kleurenfoto’s op de postzegels heeft Janse elke bloem ongeveer even groot afgebeeld. “Het zijn dus gelijkwaardige portretten geworden, niemand heeft een hoofdrol. Dat was nodig omdat het vlakke en tere afbeeldingen zijn, waardoor anders de details van de kleinere bloemen zouden verdwijnen. De kwaliteit van de kleurenfoto’s is perfect en daaraan heb ik heel weinig hoeven te doen, alleen de kleuren mooi spreiden. Ik heb nog geëxperimenteerd met aardekleuren op de onderste velrand, maar die tegenstelling werd te groot. Je ziet het nog wel terug in het subtiele bruin bij de wortels.”

Gedachtenwolken

In het gelaagde ontwerp zijn cirkels gebruikt om het dynamische en organische van de natuur terug te laten keren. “Ze vormen een soort gedachtenwolken”, zegt Janse. “Daarmee versterken ze de beweging en het associatieve. De extra laag met andere beelden van stinsenplanten in wit benadrukt het mysterieuze karakter van de natuur. De gelaagdheid heeft ook te maken met hoe ik naar de natuur kijk. Gevoelsmatig en holistisch als optelsom van al mijn zintuiglijke waarnemingen. In de teksten heb ik de zintuiglijkheid van deze planten wel kunnen laten terugkeren, bijvoorbeeld door de geur of het giftige van sommige planten te benadrukken. Zo lieflijk zijn ze dus niet allemaal.”

Over de ontwerper

Frank Janse (1967) studeerde in 2001 af als grafisch ontwerper aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Tot 2009 werkte hij voor verschillende reclame- en ontwerpbureaus, waaronder Room for ID’s. Daarna begon hij voor zichzelf als Frank Grafisch Ontwerp in Gouda. Frank Janse is specialist in huisstijlen, branding, infographics en communicatiecampagnes. Hij werkt onder meer voor uiteenlopende onderwijsinstellingen en voor opdrachtgevers op het gebied van zowel business-to-business als business-to-consumer. Dat doet hij voor klanten als PostNL, vastgoedspecialist Fortierra, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Haags Centrum voor Onderwijsadvies, de Universiteit van Amsterdam/het Amsterdams Medisch Centrum, de Erasmus Universiteit en Rekel Producties. In opdracht van PostNL ontwierp Frank Janse eerder verschillende luxe bewaarsystemen en persoonlijke postzegels, waaronder de themacollectie 2017 over vogelsoorten die in Nederland voorkomen. Ook maakte hij de ontwerpen voor de eerste serie Beleef de natuur in 2018.

Onderwerp

Stinsenplanten zijn planten die in vroeger tijden als sierplant op bijvoorbeeld landgoederen, buitenplaatsen, in kloostertuinen en bij herenboerderijen werden geplant. Vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw was dit een favoriet tijdverdrijf. Deze planten komen oorspronkelijk niet in Nederland voor, of hooguit in grensgebieden als Limburg. Na de aanplant zijn de stinsenplanten verwilderd en hebben zij zich een eigen plek in de Nederlandse natuur verworven. Het woord stinsenplant is afgeleid van ‘stins’, het Friese woord voor stenen huis (burcht of landhuis). Stinsenplanten zijn vaak voorjaarsbloeiers met een opvallende, kleurige bloeivorm.

[bronnen: wikipedia.nl, stinsenplanten.nl]

Op de postzegels en op de velrand van Beleef de natuur – stinsenplanten zijn verschillende stinsenplanten afgebeeld. Op de postzegels staan tien stinsenplanten centraal: armbloemige look, gewoon speenkruid, herfsttijloos, bosgeelster, gewoon sneeuwklokje, wilde kievitsbloem, kraailook, gewone vogelmelk, wilde hyacint en winterakoniet. In een aparte grafische laag op het postzegelvel zijn in transparante, monochrome tinten vijf andere afbeeldingen van stinsenplanten opgenomen: een foto van de bolletjes van de boerenkrokus en bewerkte botanische tekeningen van gewoon speenkruid, wilde kievitsbloem, winterakoniet, kraailook en gewoon sneeuwklokje.

Technische gegevens

Op de postzegels Beleef de natuur – stinsenplanten staat waardeaanduiding 1, bedoeld voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

Postzegelformaat              30 x 40 mm

Velformaat                        170 x 122 mm

Papier                                normaal met fosforopdruk

Gomming                          zelfklevend

Druktechniek                     offset

Drukkleuren                      cyaan, magenta, geel en zwart

Oplage                              315.000 vellen

Verschijningsvorm            vel van 10 postzegels in 10 verschillende ontwerpen

Ontwerp                            Frank Grafisch Ontwerp, Gouda

Drukkerij                           Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer                 390362

© 2019 Koninklijke PostNL BV