PostNL uitgifte: Beleef de natuur – vlinders

PostNL uitgifte: Beleef de natuur – vlinders

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Samenvatting

Uitgifte: Beleef de natuur – vlinders

Uitgiftedatum: 11 juni 2019

Verschijningsvorm: vel van 10 postzegels in 10 verschillende ontwerpen

Artikelnummer: 390861

Ontwerp: Frank Grafisch Ontwerp, Gouda

 

Uitgifte

Op 11 juni 2019 geeft PostNL Beleef de natuur – vlinders uit, een vel met tien postzegels in tien verschillende ontwerpen. Op de postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. De uitgifte is de zevende in de serie Beleef de natuur en de derde van 2019. Ook dit jaar geeft PostNL in deze serie vier vellen uit met in totaal veertig postzegels, ingedeeld per seizoen.

Beleef de natuur – vlinders, het derde postzegelvel uit de tweede serie, staat in het teken van de zomer. Op 2 januari dit jaar bracht PostNL voor Beleef de natuur al postzegels over zoogdieren uit en op 25 februari over stinsenplanten. Het laatste postzegelvel uit deze serie verschijnt op 16 september, met bomen en bladeren in de hoofdrol. De foto’s op de postzegels zijn afkomstig van Buiten-Beeld, de Nederlandse beeldbank voor natuurfotografie. In de losse verkoop kost een postzegelvel Beleef de natuur € 8,70. De prijs voor de volledige serie 2019 is € 34,80, inclusief bewaarmap.

Ontwerp

Het postzegelvel Beleef de natuur – vlinders is een ontwerp van Frank Janse uit Gouda. Op het vel heeft elk van de tien geportretteerde vlinders zijn eigen postzegel gekregen, met beelden van de vlinders in hun natuurlijke omgeving. In sommige gevallen loopt de afbeelding of de achtergrondkleur door op de aangrenzende postzegel en op de velrand. De foto’s zijn gevat in een grafische laag van elkaar overlappende cirkels van verschillend formaat, die de grenzen van de perforaties doorbreken. Het cirkelpatroon keert terug als kleine druppeltjes op de velrand en de tabs. Over de cirkels heen ligt een volgende grafische laag met transparante beelden van een rups, een pop en vijf vlinders, bijna abstract in monochrome tinten weergegeven. Voor de typografie ontwierp Janse een eigen lettertype, genaamd Fdot, dat hij uit minieme cirkeltjes opbouwde. Voor de toelichtende teksten op de velrand zijn de TT Milks Light en Demibold in kapitalen (2017, Ivan Gladkikh voor Typetype) gebruikt. In deze teksten, geschreven door Frank Janse zelf, verwoordt de ontwerper creatief en met humor zijn associaties met de namen, de zintuiglijke aspecten, de levenswijze en de verschijningsvorm van de afgebeelde vlinders.

Ontwerper

Het ontwerp van Beleef de natuur – vlinders is van de hand van grafisch ontwerper Frank Janse uit Gouda. Hij borduurde voort op het concept dat hij ontwikkelde voor de eerste serie Beleef de natuur uit 2018. In dat concept staat het zintuiglijke en het associatieve van de natuurbeleving centraal. Voor het ontwerp van de nieuwe vlinderpostzegels liet Janse zich onder meer inspireren door De kleine Johannes van Frederik van Eeden, Alice in Wonderland van Lewis Carroll en Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans. Janse: “Deze drie boeken hebben gemeen dat een miniatuurversie van de hoofdpersoon in de natuur wordt ondergedompeld. Juist de insecten, normaal zo klein, maken dan veel indruk. Net als de vlinders dat op deze postzegels hopelijk doen.”

Bizarre metamorfose

Op elk van de tien postzegels staat een foto van een vlinder op een bloem. De transparante afbeeldingen op het postzegelvel besteden aandacht aan de bijzondere voortplantingscyclus van vlinders. Janse: “In hun korte leven maken deze fascinerende insecten een bizarre metamorfose door. Het begint met een eitje waaruit een rups kruipt die maar één doel heeft: zich volvreten. Vervolgens verstopt de rups zich als pop in een cocon, waaruit later de vaak prachtig gekleurde vlinder tevoorschijn komt. Het is een opmerkelijke tegenstelling. Eerst de onhandige rupsen die complete heggen kunnen kaalvreten, later de fragiele, kleurrijke vlinders als symbool van alles wat licht en onschuldig is.”

Kwetsbare schoonheid

Vlinders zijn trouwe bezoekers aan de tuin van Janse, hoewel het de laatste jaren wat minder is. “Bij de aanleg van onze tuin heb ik met opzet gekozen voor planten als verbena en vlinderstruik om veel insecten aan te trekken. Maar het gaat inderdaad niet goed met de vlinder. Van de tien vlinders op de postzegels staan er drie op een rode lijst als bedreigde of kwetsbare soort. Ook 2018 was een slecht vlinderjaar, in ieder geval in mijn tuin. In voorgaande jaren heb ik er genoeg gezien. De kleine vos bijvoorbeeld. En ook een groentje, een nachtpauwoog en een gentiaanblauwtje. Dat laatste weet ik niet helemaal zeker, want er zijn veel soorten blauwtjes. Zelfs blauwtjes die niet blauw zijn. Vlinders behoren natuurlijk tot de mooiste insecten door hun kwetsbare schoonheid, kleurrijkheid, zachtheid en gefladder. Je ziet ze zigzaggend voorbij vliegen en je hoort niets. Maar kon ik het horen, dan zou het een prachtig fladdergeluid zijn.”

Mysterieuze van de natuur

Het onderwerp van Beleef de natuur ligt Janse nauw aan het hart. “Van jongs af aan heb ik een grote belangstelling voor de natuur. Het is fascinerend hoe alles zijn eigen gang gaat in een wereld op zich, met heel veel lagen. In de grond, op de bodem, in het water, in de lucht. Mijn interesse heeft van alles te maken met het mysterieuze van de natuur. De tien vlinders op de postzegels heb ik vooral op kleur gekozen. En of ik er een verhaal over kon vertellen, liefst in relatie tot het zintuiglijke aspect van het concept, bijvoorbeeld over de geuren van de nachtpauwoog, de bijzondere antennen van de sint-jansvlinder en het harige van het gentiaanblauwtje en de aardbeivlinder. De phegeavlinder heb ik genomen vanwege zijn diepe, blauwzwarte kleur. Zelfs vlinders kunnen een duistere kant hebben.”

Dromerig en ongrijpbaar

Alle gebruikte foto’s zijn ’s zomers gemaakt, waardoor in de achtergrond het heldere groen van de bladeren domineert. Janse: “Om dat te doorbreken, heb ik bij het icarusblauwtje en de kleine vos foto’s gekozen waarin de bloem de achtergrond vult. Ook was bij de selectie van foto’s het doel om zoveel mogelijk variatie te krijgen. Bijvoorbeeld in de stand van de vleugels of hoe de vlinder op de bloem staat. Het zijn in alle gevallen prachtige foto’s met een korte scherptediepte. Daardoor is de achtergrond onscherp, zodat een zo rustig mogelijk beeld ontstaat. Met als resultaat dat elke vlinder de hoofdrol opeist. Maar altijd in de dromerige en ongrijpbare werkelijkheid die ik met vlinders associeer.”

Gedachtenwolken

In het gelaagde ontwerp zijn cirkels gebruikt om het dynamische en organische van de natuur terug te laten keren. “Ze vormen een soort gedachtenwolken”, zegt Janse. “Daarmee versterken ze de beweging en het associatieve. De extra laag met andere beelden van vlinders in wit benadrukt het mysterieuze karakter van de natuur. De gelaagdheid heeft ook te maken met hoe ik naar de natuur kijk. Gevoelsmatig en holistisch als optelsom van al mijn zintuiglijke waarnemingen.”

Over de ontwerper

Frank Janse (1967) studeerde in 2001 af als grafisch ontwerper aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Tot 2009 werkte hij voor verschillende reclame- en ontwerpbureaus, waaronder Room for ID’s. Daarna begon hij voor zichzelf als Frank Grafisch Ontwerp in Gouda. Frank Janse is specialist in huisstijlen, branding, infographics en communicatiecampagnes. Hij werkt onder meer voor uiteenlopende onderwijsinstellingen en voor opdrachtgevers op het gebied van zowel business-to-business als business-to-consumer. Dat doet hij voor klanten als PostNL, vastgoedspecialist Fortierra, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Haags Centrum voor Onderwijsadvies, de Universiteit van Amsterdam/het Amsterdams Medisch Centrum, de Erasmus Universiteit en Rekel Producties. In opdracht van PostNL ontwierp Frank Janse eerder verschillende luxe bewaarsystemen en persoonlijke postzegels, waaronder de themacollectie 2017 over vogelsoorten die in Nederland voorkomen. Ook maakte hij de ontwerpen voor de eerste serie Beleef de natuur in 2018.

 

Onderwerp

Vlinders zijn gevleugelde insecten uit de orde van lepidoptera. In het Grieks betekent lepis schub en pteron vleugel. De letterlijke vertaling is dus schubvleugeligen. De vleugels van vlinders zijn inderdaad bedekt met schubben die op verschillende wijze licht absorberen. Zo krijgen ze de voor ons zichtbare kleuren en tekening. Vlinders hebben een bijzondere voortplanting. Uit een vlindereitje groeit eerst een rups, die zich na enige tijd verpopt in een cocon, waaruit later een vlinder komt. In Nederland leven ruim 2.400 soorten vlinders. De meeste daarvan zijn nachtvlinders en microvlinders. Van de dagvlinders zijn er nog maar 53 soorten in ons land. In de afgelopen decennia verdwenen al veel dagvlinders uit Nederland, bijvoorbeeld doordat hun leefgebieden aangetast zijn.

[bron: vlinderstichting.nl]

Op de postzegels van Beleef de natuur – vlinders staan tien vlinders centraal: gentiaanblauwtje, aardbeivlinder, groentje, kleine vos, lieveling, bruine vuurvlinder, icarusblauwtje, sint-jansvlinder, nachtpauwoog en phegeavlinder. In een aparte grafische laag op het postzegelvel zijn in transparante, monochrome tinten zeven andere vlinderafbeeldingen opgenomen: koninginnenpage (als rups en als vlinder), kleine vos (pop), koperuil, rouwmantel, groot avondrood en gehakkelde aurelia.

 

Technische gegevens

Postzegelformaat              30 x 40 mm

Velformaat                        170 x 122 mm

Papier                                normaal met fosforopdruk

Gomming                          gegomd

Druktechniek                     offset

Drukkleuren                      cyaan, magenta, geel en zwart

Oplage                              315.000 vellen

Verschijningsvorm            vel van 10 postzegels in 10 verschillende ontwerpen

Ontwerp                            Frank Grafisch Ontwerp, Gouda

Drukkerij                           Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer                 390861

 

Meer over het onderwerp

Het gentiaanblauwtje is een vrij zeldzame vlindersoort met een voorkeur voor vochtige heide op de zandgronden in het zuiden, midden en noordoosten van Nederland. Bij het mannetje is de bovenkant van de vleugels blauw zonder vlekken. Het vrouwtje is grijsbruin met onduidelijke vlekken en soms een blauwe bestuiving. De onderkant van de vleugels is licht grijsachtig bruin met twee rijen witomrande zwarte vlekken. Het gentiaanblauwtje staat als bedreigde soort op de Rode Lijst Dagvlinders.

De aardbeivlinder vliegt vooral in de maand mei en is te herkennen aan het witte kiesje op de achtervleugel. De bovenkant van de vleugels van dit kleine dikkopje is donkerbruin met veel scherp afgezette, witte vlekken. Langs de achterrand van zowel de voor- als de achtervleugel bevindt zich een rij kleine, grijze vlekken. Deze zeldzame standvlinder komt zeer lokaal voor, onder meer in De Wieden, op De Hoge Veluwe, in de Amsterdamse Waterleidingduinen en aan de randen van het Bargerveen. De aardbeivlinder staat als bedreigde soort op de Rode Lijst Dagvlinders.

Het groentje leeft op de grens van bos en hei. De bovenkant van de vleugels is effen bruin en de onderkant van de vleugels effen groen. Bij afgevlogen vlinders is de groene kleur op de onderkant van de vleugels soms gedeeltelijk verdwenen. Deze vrij schaarse standvlinder komt lokaal voor op de zandgronden. In het westen van het land wordt het groentje nauwelijks waargenomen.

De kleine vos is een zeer algemene standvlinder die verspreid over het hele land voorkomt. De bovenkant van de voorvleugel is roodbruin met een rij blauwe maanvlekken langs de achterrand. Langs de voorrand van de voorvleugel bevinden zich afwisselend enkele zwarte en lichte vlekken en in het middenveld liggen drie zwarte vlekken. De kleine vos is een zeer mobiele vlinder die vele tientallen kilometers kan vliegen, ook over minder geschikt terrein.

De lieveling is gemakkelijk herkenbaar aan de roodbruine diagonale lijn over de vleugels. Ook de helder rozerode achterrand van de vleugels is kenmerkend. De grondkleur van de vleugels is roomkleurig bruin met een variabele, zeer fijne donkere spikkeling. De achtervleugel heeft halverwege de achterrand een duidelijke punt. Deze zeer algemene vlinder komt verspreid over het hele land voor.

De bruine vuurvlinder is een schaarse standvlinder die in Nederland de noordgrens van zijn areaal bereikt. De bruine vuurvlinder komt lokaal voor op de zandgronden van de Veluwe, Drenthe en delen van Twente. De onderkant van de achtervleugel heeft in tegenstelling tot de andere vuurvlindersoorten een geelbruine grondkleur. Zowel op de voor- als op de achtervleugel bevinden zich oranje achterrandvlekken die scherp zwart zijn afgezet. De bruine vuurvlinder staat als kwetsbare soort op de Rode Lijst Dagvlinders.

Het icarusblauwtje is het algemeenste blauwtje in Nederland en komt voor op kruidenrijke graslanden en ruigten. De bovenkant van de vleugels is bij het mannetje blauw en bij het vrouwtje bruin. Sommige vrouwtjes hebben een sterke blauwe bestuiving, maar er komen ook zuiver bruine vrouwtjes voor. De franje is niet geblokt, maar zuiver wit.

De sint-jansvlinder is te herkennen aan een bloeddrupje met zes rode vlekken op de voorvleugel. De rode vlek aan de vleugelbasis is gescheiden door een ader en telt voor twee. Er komt ook een afwijkende vorm voor met gele vlekken en een gele achtervleugel. Deze vlinder is een nachtvlinder die echter overdag actief is. De sint-jansvlinder komt verspreid over heel Nederland voor.

Op alle vleugels heeft de nachtpauwoog, waarvan de mannetjes overdag vliegen, een opvallend oog. Deze vrij algemene vlinder komt vooral voor op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, in heidegebieden in het noordoosten van het land en in de drie zuidelijke provincies. Op sommige vliegplaatsen kan de nachtpauwoog talrijk zijn.

Zowel de voorvleugels als de achtervleugels van de phegeavlinder zijn blauwzwart met half doorschijnende witte vlekjes. Op het achterlijf bevinden zich één of twee gele banden en de antennen hebben witte uiteinden. Het is een vrij algemeen voorkomende vlinder, met populaties in de noordelijke helft van Limburg, het aangrenzende deel van Noord-Brabant en in de buurt van Bergen op Zoom. Deze nachtvlinder is zowel overdag als ’s nachts actief.

[bron: vlinderstichting.nl]