PostNL uitgifte: Dag van de Postzegel 2019

PostNL uitgifte: Dag van de Postzegel 2019

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Het interview met Ingmar en Carla Birza over het ontwerp van de uitgifte van de Dag van de Postzegel 2019 vond plaats vlak voor de zomer van dit jaar. Op 1 augustus jl. is Ingmar na een kort, ernstig ziekbed overleden, op slechts 47-jarige leeftijd. Ingmar heeft samen met Carla ruim 20 jaar een zeer belangrijke rol gespeeld bij het ontwerpen van veel postzegels, prestigeboekjes en andere postzegelproducten. Ook bij de recente restyling en productie van het blad Collect was hun bureau Birza Design nauw betrokken. Bij PostNL zullen we Ingmar ontzettend missen, als een bijzonder mens en als een begaafd en enthousiast ontwerper. Wij wensen Carla heel veel sterkte toe. In het interview in deze postzegelnieuws laten we Ingmar nog eenmaal aan het woord over het laatste ontwerp dat hij voor PostNL maakte.

 

Uitgifte: Dag van de Postzegel 2019

Uitgiftedatum: 1 november 2019

Verschijningsvorm: vel met 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen

Artikelnummer: 391362

Ontwerp: Birza Design, Deventer

 

De Dag van de Postzegel maakt deel uit van POSTEX 2019, die dit jaar op 1, 2 en 3 november plaatsvindt in Omnisport in Apeldoorn. POSTEX is een jaarlijks terugkerend internationaal postzegelevenement met ruilbeurzen, tentoonstellingen en andere bijzondere bijeenkomsten. Ter gelegenheid van POSTEX 2019 geeft PostNL op 1 november het postzegelvel Dag van de Postzegel 2019 uit. De uitgifte staat in het teken van de luchtpostzegels van Chris Lebeau uit 1921.

Het nieuwe postzegelvel Dag van de Postzegel 2019 telt tien postzegels in twee verschillende ontwerpen, met waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. PostNL brengt ook een postzegelmapje en een prestigeboekje uit. Het prestigeboekje is het elfde uit de serie over de geschiedenis van de postzegel in Nederland. Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2019 is ontworpen door Birza Design uit Deventer, net als het mapje en het boekje.

 

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2019 besteedt aandacht aan de luchtpostzegels van Chris Lebeau uit 1921. Het zijn de enige Nederlandse postzegels die als houtsnede in boekdruk zijn geproduceerd. In het ontwerp van Lebeau slaat een meeuw onder een stralende zon zijn vleugels uit boven zee. Het zijn ook de allereerste Nederlandse luchtpostzegels, die bovendien bijzonder snel tot stand kwamen. Lebeau had binnen acht dagen na de eerste bespreking het ontwerp, de houtsnede en de eerste proefdruk klaar.

De veelzijdige kunstenaar Chris Lebeau (1878-1945) was actief op allerlei vakgebieden. Zijn werk kenmerkte zich door decoraties en figuren met geometrische patronen. Lebeau zat in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en overleed in april 1945 in het concentratiekamp Dachau.

 

[bron: iconenvandepost.nl/wikipedia.nl/Handboek Postwaarden Nederland]

 

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2019 bestaat uit tien postzegels in twee verschillende ontwerpen. Op het ene ontwerp is alleen de rechtervleugel van de vliegende meeuw in de steunkleur rood afgebeeld. Op het andere ontwerp alleen de linkervleugel in de steunkleur groen. Doordat de twee ontwerpen naast elkaar staan, lijkt het alsof de meeuw zijn vleugels over twee postzegels uitspreidt. Op de postzegels zijn ook de zonnestralen en de golven uit de oorspronkelijke luchtpostzegels van 1921 te zien. Op de plek van de frankeerwaarde in diapositief staat nu de waardeaanduiding 1 tegen een witte achtergrond. Daaronder staat de landsnaam Nederland in dezelfde forse letter. Tussen de zonnestralen en de vleugels lees je de titel van de uitgifte. De postzegels op de even rijen zijn gespiegeld ten opzichte van de postzegels op de oneven rijen. De kleuren wisselen zo van links naar rechts. Op de bovenste en onderste velrand keert de typografie uit de oorspronkelijke luchtpostzegels van 1921 terug. Op de velrand rechts staat de titel van de uitgifte in de typografie van 2019. Dit lettertype is ook gebruikt om de tekst van de oorspronkelijke luchtpostzegels van 1921 op de velrand links te herhalen.

 

Voor de typografie op de postzegels Dag van de Postzegel 2019 is gebruikgemaakt van de Strand Midnite (Rian Hughes, 2010) en van de Neutra Display (Christian Schwarz, 2002), beide in kapitalen.

 

Met het postzegelvel Dag van de Postzegel 2019 zet PostNL de schijnwerpers op de luchtpostzegels met de vliegende meeuw van Chris Lebeau uit 1921. “De oorspronkelijke postzegels zijn zeker bijzonder, maar het ontwerp maakt een wat rommelige indruk”, zegt grafisch ontwerper Ingmar Birza. “Dat is wel te begrijpen, want Lebeau stond onder grote tijdsdruk. Ook de gebruikte houtsnedetechniek speelde een rol, net als de omlijsting met een donker kader. In zijn latere werk gebruikt Lebeau meer wit, zoals bij de postzegels met de bekende duif uit 1924. Die ontwerpen zijn daardoor beter in balans.”

 

Het verschil tussen het oude en het nieuwe ontwerp

Voor de uitgifte Dag van de Postzegel 2019 kreeg Birza van het Nationaal Archief een scan van een originele proefdruk uit 1921. “Het beeld van de meeuw op de nieuwe postzegels is een exacte weergave van de houtsnede van Lebeau. Inclusief de zonnestralen en de golven. Het oorspronkelijke ontwerp is altijd ons uitgangspunt voor de Dag van de Postzegel. Maar we plaatsen het in een andere context en halen het zo naar deze tijd. Het is een herhaling van het tijdsbeeld, maar dan frisser en moderner. Zo is het donkere kader verdwenen en staat de waardeaanduiding in positief in plaats van in diapositief zoals bij de oorspronkelijke postzegels. Met als gevolg dat de meeuw is losgekomen van alle ballast. Nu vliegt hij. Op de postzegels uit 1921 stort hij neer.”

 

De typografie van toen en van nu

De toenmalige filatelistische pers schreef niet altijd even positief over het ontwerp van Lebeau. Vooral de leesbaarheid van de handgesneden letters moest het ontgelden. Birza: “Dat kunnen we ons nu bijna niet meer voorstellen. Mensen zijn tegenwoordig visueler ingesteld en herkennen typografie beter. Toch hebben we op de nieuwe postzegels niet dezelfde letter als Lebeau gebruikt, want we willen postzegels van deze tijd maken. Het nieuwe lettertype Strand Midnite heeft wel dezelfde volheid als de met de hand gesneden letters van Lebeau. Voor de titel van de postzegels tussen de vleugel van de meeuw en de zonnestralen is met de Neutra Display een scherper lettertype gebruikt. Anders zou de tekst op dit formaat niet leesbaar zijn. Om het verschil tussen toen en nu te benadrukken, is op de bovenste en onderste velrand de oorspronkelijke typografie gebruikt.”

 

De kleuren rood en groen

De postzegels uit 1921 verschenen in drie kleuren: rood, groen en blauw. Birza: “We hebben met opzet niet de klassieke combinatie van rood en blauw genomen, maar juist het complementaire kleurenpaar rood en groen. Door met niet meer dan twee kleuren te werken, konden we in PMS drukken. Dat zijn intensere en meer ambachtelijke kleuren dan fullcolour normaal oplevert. Bij fullcolour sluit je vaker compromissen. Want bij deze druktechniek heeft het aanpassen van een kleur altijd invloed op de andere kleuren. Bij PMS-kleuren is dat niet het geval. Aan de drukpers hebben we de kleuren uiterst nauwkeurig kunnen bepalen door die te vergelijken met de oorspronkelijke postzegels.”

 

Gespreide vleugels over twee postzegels

Eerder dit jaar verschenen al postzegels in het kader van honderd jaar luchtvaart in Nederland. Voor PostNL was zowel dat jubileum als de belangrijke rol van luchtpost in het verleden aanleiding om voor de Dag van de Postzegel dit keer niet één maar twee postzegels te laten maken. Dat bood Birza Design meer mogelijkheden om met het beeld en met de kleuren te spelen. Birza: “Zo konden we de vleugels van de meeuw over twee aangrenzende postzegels spreiden, zodat hij fors is afgebeeld. In onze eerste ontwerpen was er nog sprake van één vogel met een oog per postzegel. Dat werkte minder goed op de losse postzegels.”

 

Spiegeling van de postzegels links en rechts

Met deze aanpak is een spiegeling ontstaan van de postzegels links en rechts op het vel. Dat geldt ook voor de fosforlaag. “Door de rijen postzegels 180 graden ten opzichte van elkaar te draaien, zijn ze ook verticaal gespiegeld. Met wisselende kleuren links en rechts om meer beweging in het vel te brengen. De meeuw is bevrijd uit het strenge kader. Zeg maar uit zijn kooitje gehaald. De prachtige vormen uit de oude postzegels komen zo beter tot hun recht.”

 

Over het ontwerpbureau

Ingmar Birza (1972-2019) en Carla Birza vormden tot het overlijden van Ingmar op 1 augustus jl. samen het ontwerp- en communicatiebureau Birza Design in Deventer. Voor PostNL voerde Birza Design sinds 1998 verschillende opdrachten op postzegelgebied uit, waaronder prestigeboekjes, enveloppen, stempels en beurspostzegelvellen. Met Uitgeverij DAVO maakte Birza Design vele Jaarboeken Nederlandse Postzegels en sterk uiteenlopende filatelistische uitgaven.

 

Voor PostNL ontwierp Birza Design de postzegels Het Nederlandse Wad (2003), op basis van een concept dat de eerste prijs had gewonnen in een ontwerpwedstrijd voor het Nederlands publiek. Het bureau was verder verantwoordelijk voor het ontwerp van de Europazegels over Nederlandse postauto’s (2013), het nieuwe kader voor de Persoonlijke Postzegels (2013), de postzegels voor 10 x Oranje op het WK Voetbal (2014), de serie Mooi Nederland over vissersplaatsen (2016), het postzegelvel Nederlandse kippenrassen (2016) en de serie Mooi Nederland over de Nederlandse Waddeneilanden (2018).

 

Birza Design ontwierp eerder de Dag van de Postzegel 2012 (Juliana en face/Sem Hartz), 2013 (Wilhelmina en profil/Piet Zwart), 2014 (cijferpostzegels/Jan van Krimpen), 2015 (Bevrijdingspostzegel/Bernard Romein), 2016 (Jubileumzegels/Karel de Bazel), 2017 (Wilhelmina met hangend haar/Heinrich Raeder) en 2018 (frankeerzegels cijfertype 1976-2001/Wim Crouwel).

 

De postzegels zijn verkrijgbaar zolang de voorraad strekt bij het postkantoor in de Bruna-winkels en via www.postnl.nl/bijzondere-postzegels. De postzegels zijn ook telefonisch te bestellen bij de klantenservice van Collect Club op telefoonnummer 088 – 868 99 00. De geldigheidstermijn is onbepaald.

 

Op deze postzegels staat waardeaanduiding 1, bedoeld voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

 

Postzegelformaat              30 x 40 mm

Velformaat                        170 x 122 mm

Papier                                normaal met fosforopdruk

Gomming                          gegomd

Druktechniek                     offset

Drukkleuren                      PMS 1665U rood, PMS 369U groen, zwart

Oplage                              64.000 vellen

Verschijningsvorm            vel van 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen

Ontwerp                            Birza Design, Deventer

Drukkerij                           Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer                 391362

 

© 2019 Koninklijke PostNL BV