PostNL uitgifte: Dag van de Postzegel 2020

PostNL uitgifte: Dag van de Postzegel 2020

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2020.

 

SAMENVATTING

 

 

 

 

 

Uitgifte: Dag van de Postzegel 2020

Uitgiftedatum: 16 oktober 2020

Verschijningsvorm: vel met 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen, met waardeaanduiding Nederland 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland

Artikelnummer: 400960

Ontwerp: Sandra Smulders, Vormgoed, Gouda

 

UITGIFTE

VERKOOP/GELDIGHEID

De Dag van de Postzegel is een vast onderdeel van de jaarlijkse POSTEX in Omnisport in Apeldoorn. POSTEX is een internationaal postzegelevenement met ruilbeurzen, tentoonstellingen en andere bijzondere bijeenkomsten. Hoewel door de coronacrisis POSTEX 2020 niet doorgaat, geeft PostNL toch op 16 oktober 2020 het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 uit.

 

De uitgifte staat dit jaar in het teken van de Cijferzegels 1876. Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 telt 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen, met waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. PostNL brengt ook een postzegelmapje en een prestigeboekje uit. Het prestigeboekje is het 12e uit de serie over de geschiedenis van de postzegel in Nederland. Alle gegevens in deze 12 boekjes zijn ontleend aan het Handboek Postwaarden Nederland, ook die over de Cijferzegels 1876. Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 is ontworpen door Sandra Smulders uit Gouda, net als het mapje en het boekje.

 

Het verhaal over de uitgifte van de Frankeerzegels Cijfertype 1876, ook wel de Cijferzegels 1876 genoemd, begint in 1875. In dat jaar krijgt drukker Joh. Enschedé & Zonen uit Haarlem een vraag van J.P. Hofstede, hoofddirecteur der Posterijen. Hofstede wil voor de lagere frankeerwaarden bestemd voor de frankering van kranten en ander drukwerk, nieuwe postzegels met een groot waardecijfer . Deze nieuwe cijferzegels moeten de opvolgers worden van de Wapenzegels 1869.

 

Enschedé, die sinds 1866 de Nederlandse postzegels drukt, zet zijn ontwerpers en graveurs aan het werk, onder wie ook Joseph Vürtheim. Het doel van de invoering van de cijferzegels is, aldus Hofstede, ‘de aanduiding der waarde die de postzegels vertegenwoordigen, meer duidelijk in het oog te doen opvangen’.

 

Uit de nieuwe ontwerpvoorstellen van Enschedé kiest Hofstede het ontwerp waarbij het rijkswapen uit de Wapenzegels 1869 wordt vervangen door een groot cijfer. Het is nooit duidelijk geworden wie van de medewerkers van Enschedé dit ontwerp heeft gemaakt. Op basis van het ontwerp maakt Enschedé een uniforme serie, waarin alleen de kleuren en waarden van elkaar afwijken. In de drukproeven is er nog sprake van 5 verschillende waarden (½, 1, 1½, 2 en 2½ cent). Maar doordat de waarde van 1½ cent vervalt, zijn maar 4 waarden gedrukt. Ook de bijbehorende kleuren (roodbruin, groen, okergeel en paars) worden van de Wapenzegels 1869 overgenomen.

 

Op 15 september 1876 wordt de uitgifte van de nieuwe cijferzegels officieel bekendgemaakt, hoofdzakelijk ‘voor de frankering van dagbladen, gedrukte stukken en de monsters of stalen van koopwaren’. Het ontwerp van de cijferzegels komt ook op voorgefrankeerde briefkaarten terecht. De cijferzegels en de briefkaarten met cijferzegels blijven tot en met 31 december 1899 in gebruik.

 

In de periode 1876-1999 zijn in totaal bijna 2½ miljard cijferzegels en briefkaarten verkocht. De cijferzegel van 1 cent is met 880 miljoen de bestverkochte postzegel uit de serie. Alle waarden zijn vervaardigd in boekdruk in vellen van 200 stuks. De postzegels zijn uitgegeven in 5 verschillende kamtandingen en in 1 lijntanding. Er zijn veel kleurverschillen geweest, onder meer veroorzaakt doordat Enschedé halverwege 1894 stopt met het gebruik van aardverven en overstapt op drukinkt met synthetische pigmenten.

 

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 telt 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen. Op de nieuwe postzegels zijn de grafische elementen uit de Cijferpostzegels 1876 opnieuw vormgegeven en anders gerangschikt. Het waardecijfer 1 uit het ene ontwerp is 180 graden geroteerd ten opzichte van het waardecijfer 1 uit het andere ontwerp. Op soortgelijke wijze zijn andere elementen uit de cijferpostzegels weergegeven, zowel in positie als in kleurgebruik. De achtergrond van de naast elkaar geplaatste 2 ontwerpen heeft een verlooptint van licht naar donker, zowel binnen als buiten de cirkel rondom het waardecijfer 1. Op de velrand boven en onder is een soortgelijk verloop, maar dan veel lichter getint. Ook de titel van het postzegelvel staat geroteerd op de velrand.

 

Voor de teksten op het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 is gebruikgemaakt van de Bebas Neue (Ryoichi Tsunekawa, 2014). De 1 in de cirkeltjes en in het raster is afkomstig uit het lettertype Williams Caslon Text (William Berkson, 2010). Het grote waardecijfer 1 is vrijwel een kopie van de 1 op de Cijferzegels 1876.

 

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 is ontworpen door grafisch ontwerper Sandra Smulders uit Gouda. Het zijn niet de eerste postzegels van haar hand, maar toch blijft het elke keer een bijzondere opdracht, zo vertelt ze. “Je moet op de vierkante millimeter heel verfijnd werken. Dat vraagt veel precisie. Die verfijning zie je ook in de Cijferzegels 1876 waarop deze uitgifte is gebaseerd. Met het complexe patroon op crèmekleurig papier hebben deze cijferzegels nog echt het karakter van waardepapier. Alles werd toen nog met de hand getekend en gegraveerd. Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2020 is helemaal op de computer tot stand gekomen. Inclusief het nagetekende grote waardecijfer 1.”

 

Ontleding

Smulders verdiepte zich eerst in de geschiedenis van de Cijferpostzegels 1876, gepubliceerd in het Handboek Postwaarden Nederland. Vervolgens maakte zij een analyse door het patroon van het oude ontwerp te ontleden en alle onderdelen los te maken. De belangrijkste kregen op de Dag van de Postzegel 2020 een nieuwe plek: het grote waardecijfer 1, de cirkelrand eromheen met de golvende lijn, het kleinere waardecijfer 1 in de hoeken met weer een cirkeltje eromheen, het raster met de zeshoeken in de achtergrond met daarin opnieuw het waardecijfer 1 en het ornament met de sierlijke krullen links en rechts op de postzegel. “In de oude cijferzegels staan alle onderdelen met elkaar in verbinding”, zegt Smulders. “Er is geen plekje op de cijferzegels waar niets gebeurt. Zelfs in de ruimte tussen de kleine zeshoekjes zit nog een heel klein ruitvormig vlakje met een miniem puntje.”

 

Balans

Met de losse onderdelen maakte Smulders een nieuwe indeling voor de Dag van de Postzegel 2020. “Ik heb niet alle onderdelen gebruikt, want ik wilde iets nieuws ontwerpen met meer ruimte en meer rust. Er mag wat mij betreft veel op een postzegel gebeuren, maar het moet allemaal wel in balans zijn. Dat maakt het juist zo interessant. Zeker als het je lukt om er een gaaf geheel van te maken. Bij de oude cijferzegels gingen in het toenmalige drukproces veel ontwerpdetails verloren. We kunnen nu veel nauwkeuriger en scherper ontwerpen en drukken.”

 

Kleuren

PostNL vroeg Smulders het nieuwe ontwerp te baseren op de cijferzegels van ½ cent en van 1 cent. Smulders: “Daaruit zijn de kleuren van de nieuwe postzegels gehaald: het roodbruin en het groen. Ik heb ook geëxperimenteerd met andere kleurcombinaties uit de oude serie, maar roodbruin en groen gaven toch de mooiste harmonie. Ik laat bewust weinig wit zien op de postzegels. Dit omdat de oude cijferzegels ook niet wit waren. Zo heb ik geprobeerd de look & feel te laten terugkeren. Op de velrand zie je wel meer wit, waardoor een fris totaalbeeld ontstaat.”

 

Roteren

Het nieuwe postzegelvel telt 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen. Gezien die opbouw was het mogelijk de cirkel met de waarde 1 centraal over 2 postzegels te plaatsen om zo de 2 verschillende ontwerpen met elkaar te verbinden. De grote 1 op het 1e ontwerp staat 180 graden geroteerd op het 2e ontwerp. Smulders: “Door alle onderdelen op deze manier te roteren, is het een postzegelvel geworden dat je op 2 manieren kunt bekijken. De 1 op de nieuwe postzegels is vrijwel gelijk aan die op de cijferzegels, alleen heb ik de helft van het ‘pootje’ onderaan weggehaald. Daardoor kon ik beide cijfers dichter op elkaar plaatsen. Met de perforatielijn ertussen verwijst het nog naar de oude waarde van ½ cent.”

 

Ornament

Het ornament met de sierlijke krullen was in de Cijferzegels 1876 onderdeel van het patroon. Op de postzegels van Smulders heeft het een eigen rol gekregen. “Aan de boven- en onderkant verbindt het ornament de beide ontwerpen met elkaar. En op elke postzegel keert het links en rechts terug in combinatie met de aanduiding Nederland. Het gebruikte lettertype heeft een mooie ronding in de D, die perfect meeloopt met de kromming van het ornament.”

 

Gelaagdheid

Smulders bracht op allerlei manieren het ontwerp naar deze tijd, met respect voor de oorspronkelijke postzegels uit 1876. “De cirkel in het midden heeft een schaduwrand waardoor er diepte ontstaat en kleurverschil in de achtergrond. Door gebruik te maken van kleurverlopen, meerdere lagen, diepte, schaduwen en veel detaillering heb ik het ontwerp naar onze tijd gehaald. De huidige technieken zijn immers vele malen beter dan toen. Op deze manier is het een eigentijds postzegelvel geworden, terwijl je nog steeds duidelijk ziet waar het op gebaseerd is.”

 

Over de ontwerper

Sandra Smulders (Den Haag, 1974) studeerde van 1991 tot 1995 reclame- en presentatievormgeving aan Nimeto Utrecht, met een specialisatie in grafisch ontwerpen. Na haar afstuderen werkte zij als grafisch ontwerper en artdirector bij het B2B-bureau Admix, het communicatiebureau FPW, Manten Grafisch Ontwerpbureau en VDM Reklame, alle 4 in Rotterdam. In 2007 begon zij het bureau Vormgoed in Gouda als grafisch ontwerper en artdirector. Smulders heeft zich gespecialiseerd in het ontwerpen van logo’s en huisstijlen en het doorontwikkelen van de bijbehorende communicatiemiddelen. Zij werkt met name voor het bedrijfsleven. Tot haar recente opdrachtgevers behoren, reisorganisatie All for Nature, de Amsterdamse Vaargids, Overeijnder Van den Dool communicatie, gemeente Stichtse Vecht en Willemstein Hoveniers. Voor PostNL ontwierp Smulders eerder de postzegelseries Terug naar de 20e eeuw en Treinen & Trajecten (2019), de Kinderpostzegels 2018, de postzegelserie ter gelegenheid van 50 jaar Fabeltjeskrant (2018) en de postzegelserie Fokke & Sukke 25 jaar (2018).

 

WAARDE Op deze postzegels staat waardeaanduiding 1, bedoeld voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

 

TECHNISCHE

GEGEVENS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

COPYRIGHT

 

 

Postzegelformaat30 x 40 mm

Velformaat170 x 122 mm

Papiernormaal met fosforopdruk

Gomminggegomd

Druktechniekoffset

DrukkleurenPMS 7426, PMS 556 en zwart

Oplage68.000 vellen

Verschijningsvormvel van 10 postzegels in 2 verschillende ontwerpen

OntwerpSandra Smulders, Vormgoed, Gouda

DrukkerijKoninklijke Joh. Enschedé B.V., Haarlem

Artikelnummer400960

 

© 2020 Koninklijke PostNL BV