PostNL uitgifte: Erwin Olaf 40 jaar fotografie

PostNL uitgifte: Erwin Olaf 40 jaar fotografie

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Samenvatting

Uitgifte: Erwin Olaf 40 jaar fotografie

Uitgiftedatum: 1 juli 2019

Verschijningsvorm: vel met 10 postzegels in 5 verschillende ontwerpen

Artikelnummer: 390965

Fotografie: Erwin Olaf, Amsterdam

Ontwerp: Rienus Gundel Franciscus, Amsterdam

 

Uitgifte

Op 1 juli 2019 brengt PostNL het postzegelvel Erwin Olaf 40 jaar fotografie uit. Het vel telt tien postzegels met daarop vijf iconische foto’s van Erwin Olaf die in 2019 zijn veertigjarig jubileum als fotograaf viert. Op de postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. Het postzegelvel is ontworpen door grafisch ontwerper Rienus Gundel Franciscus uit Amsterdam.

 

Ontwerp

Op het postzegelvel Erwin Olaf 40 jaar fotografie staan vijf foto’s van zijn hand. De vijf van links naar rechts zijn Pearls (uit de serie Squares, 1986), Julius Caesar, † 44 BC (uit de serie Royal Blood, 2000), Nadia (uit de serie Paradise Portraits, 2002), Portrait #5 (uit de serie Hope, 2005) en Portrait of Alex (uit de serie Palm Springs, 2018). Alle foto’s zijn onmiskenbaar Erwin Olaf, die een ‘perfecte wereld wil laten zien met een barst erin’. De foto’s lopen door op de tabs links en rechts. Op de onderste velrand staan de namen van de afgebeelde foto’s en de serie waaruit ze komen, op de bovenste velrand is de titel van de uitgifte te lezen. Op sommige onderdelen van het vel is met zeefdruk UV-lak (spotvernis) aangebracht.

 

Fotograaf

Tientallen series, tienduizenden foto’s. Dan is het niet eenvoudig om een selectie van vijf beelden te maken voor een postzegelvel dat uitkomt ter ere van je veertigjarig jubileum als fotograaf. Toch is dat precies wat Erwin Olaf moest doen in de aanloop naar de uitgifte Erwin Olaf 40 jaar fotografie. “Ik heb heel wat darlings gekilld. Het aantal van vijf dwingt je om je te concentreren op cruciale momenten in je carrière. Dat heb ik samen met Rienus Gundel Franciscus gedaan, die ook het ontwerp van het postzegelvel heeft gemaakt.”

Dwarsdoorsnede

In het laatste jaar van zijn opleiding aan de School voor Journalistiek in Utrecht kreeg Olaf van docent Dick van der Spek een camera in handen gedrukt. “Hij zag dat ik niet happy was als schrijvend journalist. Op het moment dat ik die camera beetpakte wist ik wat geluk was. Op de postzegels zie je een dwarsdoorsnede van mijn leven en carrière sindsdien. Te beginnen met Pearls uit de serie Squares, gemaakt nadat ik een Hasselblatt had gekocht. In die foto’s zie je ook de invloed terug van bijvoorbeeld Hans van Manen, die ik leerde kennen toen ik als vrijwilliger voor het COC fotografeerde. Ik ontdekte via hem de mogelijkheden van zwart-witfotografie om het menselijk verhaal te vertellen.”

Wild en agressief

Het vroege werk van Olaf met thema’s als macht, erotiek en uiterlijk heeft nog het karakter van reportagefotografie, maar later zet hij de werkelijkheid naar zijn hand, zoals te zien in Julius Caesar, † 44 BC uit de serie Royal Blood. “Deze foto’s komen uit mijn wilde en agressieve tijd en gaan over de schoonheid van de jeugd en over de verheerlijking van geweld. Tegelijk is het een viering van de ongekende mogelijkheden die Photoshop biedt. Want mijn foto’s gaan altijd ook over de fotografie zelf. En over mijn eigen leven. Je ziet op de foto’s op de postzegels hoe ik langzaam verander van angry young man in een beeldend kunstenaar die meer bezonnen en beschouwend naar de wereld kijkt. De foto van Nadia vertegenwoordigt voor mij de bijna abstracte en absurdistische ontdekking van het portret als medium, met technieken als croppen en aansnijden. Hoe dichtbij kun je komen bij de essentie van de mens? Die lessen heb ik later kunnen toepassen bij de portretten van de koninklijke familie.”

Kwetsbaarheid

De laatste twee postzegels zijn hoogtepunten van de geënsceneerde fotografie waarmee Olaf beroemd is geworden. “Ze markeren de overgang van fotograferen in opdracht naar vrij werk als beeldend kunstenaar. Ben ik in mijn eerdere werk nog aan het roepen, aan het overtuigen, inmiddels is de bezinning ingetreden. Portrait #5 uit de serie Hope, mijn meest iconische foto tot nu toe, laat de kwetsbaarheid en eenzaamheid van de menselijke ziel zien. Portrait of Alex uit Palm Springs is een voorbeeld van hoe de realiteit altijd doordringt, al sluit de mens zich af van de wereld. De houding van Alex is niet alleen die van de klassieke Griekse held, maar ook van Colin Kaepernick, de quarterback die in 2016 als eerste knielde tijdens het volkslied als protest tegen politiegeweld en discriminatie. Het zijn voor mij vijf heel belangrijke foto’s – en ik vind het een kroon op mijn werk dat ik ze nu op postzegels mag laten zien.”

 

Ontwerper

Voor het ontwerp van de postzegels Erwin Olaf 40 jaar fotografie schakelde Olaf de bevriende vormgever Rienus Gundel Franciscus in. “Erwin vroeg mij om een mooi rijtje te maken. Niet thematisch, maar zo breed mogelijk. Dat was wel een uitdaging, zeker gezien de beperkingen. Het kleine formaat bijvoorbeeld, maar ook doordat naakt op postzegels not done is. We schuren er met de gekozen foto’s wel tegenaan. Het was even puzzelen, maar het is gelukt.”

Aflopende foto’s

Olaf maakt het merendeel van zijn foto’s op vierkant formaat, terwijl de postzegels een rechthoekige vorm hebben. Gundel Franciscus: “Dat vraagt erom dat je het beeld flink aansnijdt, maar zonder dat de kracht verloren gaat. Daarom zijn de hoofdpersonen zo groot mogelijk afgebeeld, zonder kader. Het is dan ook logisch om het beeld van de eerste en de laatste postzegel te laten doorlopen op de tabs ernaast. De foto’s zelf hadden nauwelijks bewerking nodig. Alleen bij Portrait #5 uit de serie Hope is een huisnummer op de achtergrond weggepoetst.”

Op zoek naar balans

Bij het selecteren van de foto’s heeft Gundel Franciscus samen met Olaf gezocht naar een zorgvuldige balans. “Jong en oud, man en vrouw en met een androgyn personage in het midden. Ook hebben we evenwicht gezocht in de houding van de personages en in hoe zij de toeschouwer aankijken. Van de gesloten ogen op de middelste postzegel, tot de wegkijkende, de verborgen en de rechtstreekse blik. Het is mede daardoor een ingetogen ontwerp geworden, waarbij de foto’s zoveel mogelijk voor zichzelf spreken. Het lettertype Porter heb ik gekozen omdat deze fraaie, esthetische en krachtige letter goed bij het werk van Erwin past. In de titel op de bovenste velrand is tot slot een illustratief element toegevoegd met de ster als flitssymbool, die door de UV-lak echt van het vel afspat.”

Over de ontwerper

Rienus Gundel Franciscus (1967) begon zijn carrière in 1985 als etaleur en stylist. Hij werkte eerst voor warenhuis De Bijenkorf, later voor andere winkelketens en modemerken, waaronder WE Fashion en Duncan Jeans. In de jaren negentig was hij kostuum- en decorontwerper voor verschillende theaters en theatergezelschappen. Tijdens deze werkzaamheden leerde Gundel Franciscus gebruikmaken van grafische computersoftware waarvoor hij verschillende opleidingen volgde. Sinds 2006 is hij fulltime actief als artdirector en grafisch ontwerper. Daarnaast werkt hij samen met zijn echtgenoot Frans Franciscus als het duo Franciscus & Franciscus aan kunstprojecten en tentoonstellingen van hun fotoportretten.

 

Onderwerp

Erwin Olaf (Hilversum, 1959) volgde de School voor Journalistiek in Utrecht en richtte zich na zijn afstuderen achtereenvolgens op reportagefotografie en geënsceneerde fotografie. In 1979 maakte Olaf zijn eerste serie portretten van de bewoners van Dennendal, een instelling voor verstandelijk gehandicapten in Den Dolder. Op het internationale toneel deed Olaf van zich spreken met de serie Chessmen, waarmee hij in 1988 de Young European Photographer of the Year Award won. Sindsdien heeft hij zijn thema’s verder ontwikkeld als soms monumentale tableaus, waarbij hij zowel regisseur als fotograaf is. Ook maakt Olaf videoclips, korte documentaires en installaties. Naast zijn vrije werk heeft hij opdrachten uitgevoerd voor onder andere Louis Vuitton, Vogue, het Stedelijk Museum Amsterdam en het Rijksmuseum in Amsterdam. In 2013 ontwierp Olaf het beeld voor de nieuwe euromunt met koning Willem-Alexander en in 2017 en 2018 maakte hij de spraakmakende portretten van de koninklijke familie.

De jubilerende fotograaf heeft vele prijzen op zijn naam staan, waaronder in 2006 Photographer of the Year (International Color Awards), in 2008 een Silver Lion (Cannes Advertising Festival) en een Lucie Award (voor Achievement in Advertising) en in 2011 de Johannes Vermeer Prijs, de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten.

In 2019 worden er verschillende tentoonstellingen gehouden ter gelegenheid van Olafs zestigste verjaardag en zijn veertigjarig jubileum als fotograaf, onder meer in het Gemeentemuseum Den Haag, het Fotomuseum Den Haag, het Shanghai Center of Photography en het Rijksmuseum in Amsterdam.

 

Technische gegevens

Postzegelformaat              36 x 25 mm

Velformaat                        170 x 122 mm

Papier                                normaal met fosforopdruk

Gomming                          gegomd

Druktechniek                     offset (UV-lak via zeefdruk)

Drukkleuren                      cyaan, magenta, geel en zwart

Oplage                              95.000 vellen

Verschijningsvorm            vel van 10 postzegels in 5 gelijke ontwerpen

Fotografie                         Erwin Olaf, Amsterdam

Ontwerp                            Rienus Gundel Franciscus, Amsterdam

Drukkerij                           Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer                 390965

 

Meer over het onderwerp

De serie Squares (1985) is een verzameling losse zwart-witfoto’s uit het begin van Olafs carrière met het menselijk naakt als onderwerp. De vierkante foto’s verraden de invloed van fotografen als Robert Mapplethorpe en choreograaf-fotograaf Hans van Manen.

Met de serie Royal Blood (2000) zwengelt Olaf het debat aan over roem en geweld. Olaf liet verschillende blonde modellen poseren als beroemdheden die gewelddadig aan hun eind zijn gekomen, onder wie Sissi, tsarina Alexandra, prinses Diana en Julius Caesar.

In de serie Paradise Portraits (2002) experimenteert Olaf met intieme studies van het menselijk gelaat. Paradise Portraits maakte hij tijdens de opnamen van Paradise The Club, een verzameling circusscènes met sinistere clowns en onschuldige vrouwen, geïnspireerd op schilderijen van Peter Paul Rubens.

De serie Hope (2005) heeft het stereotiepe Amerika als onderwerp, inclusief het falen van de American Dream. In surrealistische decors onderzoekt Olaf de relatie tussen droom en realiteit, waarbij de hoofdpersonen zijn gevangen op het moment dat zij in alle stilte in hun gedachten zijn verzonken.

De serie Palm Springs (2018) is het slot in Erwin Olafs drieluik na Berlijn (2012) en Shanghai (2017). In Palm Springs behandelt Olaf actuele onderwerpen als klimaatverandering, tienerzwangerschappen, discriminatie, religieuze misstanden en polarisatie, met herinneringen aan het Amerika van de jaren zestig.

© 2019 Koninklijke PostNL BV