PostNL uitgifte: “Gewoontjes”

PostNL uitgifte: “Gewoontjes”

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Samenvatting

Uitgifte: “Gewoontjes”

Uitgiftedatum: 18 oktober 2019

Verschijningsvorm: vel met 6 postzegels in 6 verschillende ontwerpen, met waardeaanduiding internationaal 1 voor post tot en met 20 gram met een internationale bestemming

Artikelnummer: 391361

Ontwerp: Michiel Schuurman, Amsterdam

 

Uitgifte

Op 18 oktober 2019 geeft PostNL het postzegelvel “Gewoontjes” uit, met zes postzegels met de waardeaanduiding internationaal 1. Het postzegelvel is ontworpen door grafisch ontwerper Michiel Schuurman uit Amsterdam. Schuurman is winnaar van de Dutch Design Award for Communication in 2017. PostNL geeft sinds kort winnaars van prestigieuze ontwerpwedstrijden een vrije opdracht om postzegels te ontwerpen. Ze mogen zich hierbij laten leiden door hun eigen interesses, door wat hen boeit en raakt. Anders gezegd: hun persoonlijke fascinatie staat voorop. Op 19 augustus 2019 verschenen in dat kader al de postzegels Openbaar vervoer in Nederland, van toen naar nu. Dit postzegelvel werd ontworpen door Thijs Verbeek, winnaar van de European Design Award (Gold) in 2018.

 

Ontwerp

Het postzegelvel “Gewoontjes” telt zes postzegels met de waardeaanduiding internationaal 1. Op elke postzegel zijn één of twee glazen knikkers met soms één of meer kralen afgebeeld, tegen een roze achtergrond. Bij iedere knikker of kraal is de lichtinval zichtbaar, met de bijbehorende schaduwwerking. Op de achtergrond staan wazige cirkels met gekleurde ringen. De drie elementen – knikkers, kralen, cirkels – keren op de velrand terug. Op de tabs links zijn waterdruppels te zien, en ook kralen die schijnbaar van de rondjes van het Priority-logo zijn afgevallen. Op de middelste tab rechts staat de pijl van een muiscursor, inclusief slagschaduw. De titel van de uitgifte is boven aan de velrand te vinden, het logo van PostNL staat links.

 

Ontwerper

Het postzegelvel “Gewoontjes” is ontworpen door grafisch ontwerper Michiel Schuurman uit Amsterdam. Schuurman won in 2017 de Dutch Design Award for Communication voor het ontwerp van de tentoonstelling Vlisco Un à Un.

Ieder jaar een nieuwe stijl

PostNL vroeg Schuurman om een kleurrijk postzegelvel te ontwerpen, met zes postzegels voor internationale bestemmingen. De concrete invulling werd aan zijn persoonlijke fascinatie overgelaten. “Met kleurrijk ben je dit jaar bij mij aan het goede adres”, zegt Schuurman. “Sinds 2016 wissel ik ieder jaar van stijl. Dat heb ik overgehouden aan mijn ervaring als designer bij textielfabrikant Vlisco uit Helmond. Ik experimenteer elk jaar met vrij werk om zo een nieuw stelsel van vormen, kleuren, effecten en vergezichten te maken. Vergelijk het maar met een modehuis dat regelmatig een nieuwe collectie uitbrengt. Mijn vrije werk is de moeder van het werk in opdracht. De een wordt uit de ander geboren, ze kunnen niet zonder elkaar. Het is de meest zinvolle manier waarop ik kan ontwerpen.”

Pastelkleuren en een blokkerige letter

De knikkers op de postzegels hebben een directe relatie met de stijl van Schuurman dit jaar. “Bij de zoektocht naar mijn nieuwe collectie van vormen en kleuren heb ik geëxperimenteerd met de breking van licht in knikkers en de schaduwen. Ik heb iets met knikkers. Niet alleen vanwege het bijzondere uiterlijk, maar ook door het ongrijpbare van de knikkertijd die schijnbaar zonder aanleiding begint en eindigt. Bij mijn stijl van dit jaar passen pastelkleuren, met een hoofdrol voor roze. Ook kies ik elk jaar een vaste letter voor de typografie. Met die ene letter kan ik het hele jaar uit de voeten. Zo benut ik alle mogelijkheden. Dit jaar is het de Octin omdat die lekker blokkerig is. Een mooie tegenstelling tot de volmaakt ronde knikkervorm.”

Opnieuw kijken naar gewone dingen

De knikkers op het postzegelvel zijn niet de mooiste knikkers die een kind in zijn knikkerzak heeft, legt Schuurman uit. “Het zijn de knikkers waarmee je speelt. De mooiere knikkers zijn vaak de inzet van het spel. In Amsterdam heten ze uppies, elders weer kattenogen, maar de naam die het meest voorkomt is gewoontjes. Vandaar de titel van de uitgifte, een knipoog naar de tegenstelling met het ontwerp dat allesbehalve gewoon is. Eigenlijk een belegen titel, zo weggelopen uit de vorige eeuw. Het heeft ook te maken met mijn fascinatie voor hoe de allergewoonste dingen eruit zien. De banale dingen waar je snel overheen kijkt. Ik wil mensen opnieuw naar gewone dingen laten kijken.”

Vertrouwen in het eerste ontwerp

In twintig minuten tijd maakte Schuurman de eerste opzet voor het postzegelvel. “Zo ga ik eigenlijk altijd te werk. Er plopt een idee in mijn hoofd en daarvan maak ik dan een snel en raggerig ontwerp. En daarna stel ik mijzelf twee vragen: ziet het er goed uit en heb ik er vertrouwen in? Zo ja, dan weet ik dat ik iets te pakken heb. Zo nee, dan gooi ik het weg en begin ik opnieuw. Waarom wist ik dat dit goed was? Knikkers en postzegels passen qua formaat goed bij elkaar. En ik zag voldoende mogelijkheden om de kleuren tot hun recht te laten komen en met het breken van licht te spelen.”

Opbouw in drie lagen

Schuurman heeft geen bestaande knikkers nagemaakt, maar nieuwe bedacht zoals hij vindt dat knikkers eruit zouden moeten zien. “Eis niet één knikker die eruit springt. Het zijn ten slotte gewoontjes en dan moeten ze ook op elkaar lijken. Ik heb ze organisch gegroepeerd aan de oppervlakte, maar er zit een strak grid achter. Dat grid is weer onderdeel van de typografie, met dezelfde cadans. De laag met kraaltjes – ook zo’n kinderding – zit juist niet keurig in het gelid. De spreiding is willekeurig. Net alsof het kralendoosje uit je handen is gevallen. De kleurige cirkels vormen de derde laag: het kosmisch effect, een surrealistische voorstelling van ja, wat eigenlijk? Planeten, zonnen, olievlekken? Zeg het maar. De drie lagen staan in contact met elkaar. Waarom dat zo is, mag iedereen zelf bedenken. Daar geef ik geen antwoord op. De cirkels zitten erin omdat ze extra diepte in het ontwerp brengen waardoor het interessanter wordt. En dan heb je weer de tegenstelling met gewoontjes.”

Relatie met goed kijken

In het ontwerp vallen verschillende details op, zoals linksboven op de tabs de druppels water en rechts op de middelste tab het beeldschermpijltje. Schuurman: “De druppels verwijzen naar het allereerste ontwerpvoorstel. Daarin hadden ze nog de functie als tweede laag, wat nu de kraaltjes hebben. Het muispijltje is een klein pesterijtje om het te laten wringen met het belegen onderwerp. Ook kun je het interpreteren als een ruimtescheepje dat bij de kosmische kringen past. Maar het heeft vooral een relatie met goed kijken. Zie het maar als een beloning voor de mensen die het ontdekken.”

Over de ontwerper

Michiel Schuurman (1974) studeerde grafisch ontwerpen van 1998 tot 2000 aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag en van 2000 tot 2002 aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Sinds zijn afstuderen is hij als zelfstandig grafisch ontwerper werkzaam, onderbroken door de jaren 2012-2016 toen hij als designer voor textielfabrikant Vlisco uit Helmond werkte. Dit jaar heeft Schuurman werk in opdracht gemaakt voor onder meer Lush Nederland (cosmetica), Amsterdam Roots (festivalorganisatie), Vlisco (textiel), Ymere (woningbouwvereniging) en PostNL. Naast zijn werk als ontwerper geeft Schuurman les aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag.

Onderwerp

Gewoontjes is de naam die veel kinderen in Nederland gebruiken voor kleinere glazen knikkers, zowel vroeger als nu. Gewoontjes hebben – zoals de naam al doet vermoeden – een gewoon formaat van plusminus 1,6 cm. Dit in tegenstelling tot grotere knikkers als bonken, kalebassen, stuiters of bolders van 2,4 cm of groter. Er zijn allerlei soorten knikkers en uiteenlopende knikkerspelletjes, elk met een ander doel en andere regels. Deze variëren per regio, per plaats en zelfs soms per wijk of school. Bij een van de bekendste knikkerspelletjes proberen deelnemers om de beurt een knikker over de grond in een kuiltje of knikkerputje te laten rollen. Het doel is om knikkers van tegenstanders te raken zodat deze verder van het kuiltje komen te liggen. De eerste met alle eigen knikkers in het kuiltje is de winnaar.

 

Technische gegevens

Postzegelformaat              36 x 25 mm

Velformaat                        108 x 150 mm

Papier                                normaal met fosforopdruk

Gomming                          gegomd

Druktechniek                     offset

Drukkleuren                      cyaan, magenta, geel en zwart

Oplage                              92.000 vellen

Verschijningsvorm            vel van 6 postzegels in 6 verschillende ontwerpen

Ontwerp                            Michiel Schuurman, Amsterdam

Drukkerij                           Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer                 391361