PostNL uitgifte: Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog

PostNL uitgifte: Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2019.

Samenvatting

Uitgifte: Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog

Uitgiftedatum: 20 mei 2019

Verschijningsvorm: vel met 5 postzegels in 5 gelijke ontwerpen, met waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland

Artikelnummer: 390761

Ontwerp: Birza Design, Deventer

Uitgifte

Op 20 mei 2019 brengt PostNL het postzegelvel Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog uit. De serie Mooi Nederland besteedt sinds 2005 aandacht aan lokale geschiedenis, culturele rijkdom en landschappelijke schoonheid. Zo verschenen in de afgelopen jaren postzegels over streekdrachten, historische buitenplaatsen, vissersdorpen, beek- en rivierdalen en steden met stadspoorten. Met Mooi Nederland laat PostNL zien hoezeer het bedrijf geworteld is in de Nederlandse samenleving. Eerder dit jaar bracht PostNL in deze serie al vier postzegelvellen uit over achtereenvolgens Texel (2 januari), Vlieland (25 februari), Terschelling (25 maart) en Ameland (23 april). Tegelijk met Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog verscheen een verzamelvel met postzegels van alle vijf de eilanden.

Onderwerp

Schiermonnikoog wordt net als de andere Nederlandse Waddeneilanden van het vasteland gescheiden door de Waddenzee. Deze zee is ’s werelds grootste aaneengesloten systeem van zand- en moddervlakten die droogvallen tijdens eb. Het natuurgebied behoort sinds juni 2009 tot het UNESCO Werelderfgoed. Schiermonnikoog is vanuit het westen bekeken het vijfde van de vijf bewoonde Nederlandse Waddeneilanden uit de serie Mooi Nederland 2019. In de middeleeuwen was er op Schiermonnikoog een uithof (klooster) van het cisterciënzer klooster Claerkamp bij Dokkum. De monniken droegen witte kappen en de lekenbroeders grijze pijen. Zo ontstond de naam van het eiland: ‘schier’ betekent grijs en ‘oog’ is een ander woord voor ‘eiland’. In 1580  komt het eiland na de Reformatie in handen van de Staten van Friesland, die het enkele decennia later als vrije heerlijkheid  verkopen. Vanaf dat moment is Schiermonnikoog tot 1945 particulier eigendom gebleven. De laatste eigenaar was de Duitse familie Bernstorff. In 1945 werd het eiland door de Nederlandse staat als vijandelijk bezit geconfisqueerd. Het eiland leeft nu grotendeels van het toerisme. Met iets meer dan 900 inwoners (cijfers medio 12018) is Schiermonnikoog de kleinste gemeente van Nederland als het gaat om het aantal ingezetenen. [bronnen: schierweb.nl en statline.cbs.nl]

Ontwerp

Het ontwerp van het postzegelvel Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog is gemaakt op basis van de bekende indeling en de perforatie van de serie Mooi Nederland. Op de postzegel met een groene achtergrond staat een forse zwarte 1 rechts in beeld. Deze waardeaanduiding is verbonden met een blanco eilandkaart van Schiermonnikoog met een donkergroene contourlijn. Daaromheen zijn foto’s geplaatst met typische beelden van Schiermonnikoog: de huidige vuurtoren (Noordertoren), de voormalige vuurtoren (Zuidertoren), de onderkaak van een blauwe vinvis en het standbeeld van de Schiere Monnik, beide in het dorpscentrum. De landsnaam Nederland staat in donkergroen links op de postzegel en de eilandnaam Schiermonnikoog in wit staat daarboven. In de sorteerhaak rechtsboven is het jaar van uitgifte 2019 schuin geplaatst.

Op de velrand loopt een grote eilandkaart van Schiermonnikoog onder de postzegels door. In de kaart staat een panoramafoto van de westkust van het eiland, genomen vanaf het hogere duin, met uitzicht over de lage duinen en het brede strand met aan de horizon een dun streepje water. Rondom de eilandkaart staan acht cirkels met donkergroene contourlijnen, met daarin foto’s van markante plekken en objecten op Schiermonnikoog. Rechtsonder is de vlag van het eiland afgebeeld. Alle afbeeldingen worden met korte bijschriften toegelicht. Ook staan er in en om de grote eilandkaart drie kleine iconen (een wandelaar en twee fietsers) als symbool van de toeristische activiteiten waar Schiermonnikoog om bekend is.

Ontwerper

Voor de typografie zijn verschillende lettertypes gebruikt: de Baro Plain (Julie Soudane, 2018) voor de landsnaam Nederland, de Baro Line three (Julie Soudane, 2018) voor de eilandnaam Schiermonnikoog, het ontwerpbureau en de artikelnummeraanduiding, de TT Tricks Stencil (Sofia Yasenkova, Philipp Nurullin, Vika Usmanova en TypeType Team, 2018) voor de bijschriften en het barcodefont OCR-B (1968, Adrian Frutiger) voor de ontwerpaanduiding en het artikelnummer.

Het postzegelvel Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog is ontworpen door het ontwerpbureau Birza Design uit Deventer. In de zomermaanden van 2018 brachten Carla en Ingmar Birza een werkbezoek aan de vijf bewoonde Nederlandse Waddeneilanden om inspiratie op te doen en foto’s te maken voor de serie Mooi Nederland 2019.

Ruim 100 gigabyte

Ingmar Birza: “Natuurlijk hebben we ons eerst goed voorbereid, hoewel we de meeste eilanden al eerder hadden bezocht. Voor mij was Schiermonnikoog de eerste keer, Carla bracht er als kind al eens een vakantie door. Maar het is altijd spannend als je je indrukken wilt omzetten in een ontwerp. Bovendien kom je van alles tegen wat niet op je lijstje staat. We hebben ontzettend veel foto’s gemaakt, met twee verschillende camera’s. In totaal kwamen we met ruim 100 gigabyte aan beeldmateriaal terug. Voor sommige objecten hebben we alsnog stockbeelden of eerder genomen foto’s uit ons eigen archief gebruikt als die beter in het ontwerp pasten. Maar de meeste foto’s zijn tijdens onze zwerftochten in de mooie zomer van vorig jaar gemaakt. Daardoor is het postzegelvel een actuele samenvatting van ons bezoek geworden, onze impressie van Schiermonnikoog.”

Verwaaide lijsterbes

Carla Birza roemt de sfeer van Schier. “Heel gemoedelijk, heel aangenaam. Het dorp zelf is breed opgezet, met veel groen. Daarbuiten heerst de natuur. Er wordt wel bijgebouwd, maar in een beperkt gebied. Dat doen ze verstandig. Na aankomst van de boot viel direct op hoe de wind de boomgroei beïnvloedt. Vandaar de foto van de verwaaide lijsterbes. De Westerplas is een prachtig gebied waar veel watervogels voorkomen, met een vogelkijkhut die midden in het water staat. Schier kent ook bijzondere objecten, waarvan we een paar op het vel hebben opgenomen. De beelden van de monniken natuurlijk. De enorme walviskaak. En het bijzondere lijnenspel van Kaap Kobbeduinen. Op het vel hebben we ook onze persoonlijke herinneringen van ons bezoek gebruikt. Denk maar aan dat opvallende wollige van het veenpluis. Mooi als je dat zo in de natuur ziet.”

Afbeeldingen met een verhaal

Het postzegelvel Mooi Nederland 2019: Schiermonnikoog besteedt vooral aandacht aan de natuur en de architectuur van het eiland. “Bij onze selectie van foto’s hebben we associatief gezocht naar afbeeldingen met een verháál”, aldus Ingmar Birza. “De meeste verhalen hebben we in een bijschrift opgenomen, soms in een paar woorden. De verhalen passen bij het concept dat we voor deze postzegels hebben bedacht tijdens ons werkbezoek aan de Waddeneilanden. Daarin staat de vorm van het eiland centraal, vandaar de kaart van Schiermonnikoog die zowel op de postzegels als op de velrand staat. Op de postzegel is de eilandvorm als los plakje Nederland gekoppeld aan de forse waardeaanduiding 1. Die 1 hebben we even groot gemaakt als de vuurtoren ernaast. De vuurtorenfoto is in duotone omgezet om te voorkomen dat de andere foto’s worden weggedrukt. Daardoor zijn de walviskaak, de monnik en de Zuidertoren even prominent aanwezig als de vuurtoren. Het eilandkarakter van Schiermonnikoog keert op verschillende andere manieren in het ontwerp terug. Bijvoorbeeld doordat geen enkele foto aflopend is geplaatst, door de cirkelvorm van de foto’s op de velrand en ook door onze keuze van de typografie. Zo is het lettertype van de bijschriften een zogeheten kistletter, opgebouwd uit elementen die los van elkaar staan.”

Het noorden centraal

Linksonder op de velrand staat een windroos die het noorden aanwijst. Carla Birza: “We moesten bij een paar andere eilanden de eilandkaart kantelen omdat die anders niet op het postzegelvel zou passen. De windroos geeft dan aan hoe het eiland eigenlijk op de kaart staat. Maar bij Schiermonnikoog hoefde dat niet, want het paste precies. Bovendien is de windroos een aanwijzing voor het bijzondere karakter van Mooi Nederland dit jaar. Bij andere uitgiftes wordt altijd gestreefd naar een evenwichtige spreiding over Nederland. Maar dit jaar staat het noorden centraal. De plek van het uitgiftejaar 2019 op de postzegel verwijst daarnaar. Dat vormt niet voor niets op de postzegel samen met de sorteerhaak een pijl die naar boven wijst.”

Over het ontwerpbureau

Ingmar en Carla Birza vormen samen het ontwerp- en communicatiebureau Birza Design in Deventer. Carla Birza studeerde textiele werkvormen aan de Kunstacademie Tilburg, Ingmar studeerde van 1991 tot 1995 grafische vormgeving aan de Kunstacademie Den Bosch. Na een korte periode bij bureaus in Breda en Amsterdam werkte Ingmar samen met zijn vader Be J. Birza in diens studio in Deventer. Sinds 2005 zet Ingmar samen met zijn vrouw Carla het bureau voort, waarbij ontwerpopdrachten worden uitgevoerd voor uiteenlopende klanten. Voor PostNL voert Birza Design al sinds 1998 diverse aan postzegels verwante opdrachten uit, waaronder prestigeboekjes, enveloppen, stempels en beursvelletjes. In 2003 ontwierp Birza Design de postzegels Het Nederlandse Wad, op basis van een concept dat de eerste prijs had gewonnen in een ontwerpwedstrijd voor het Nederlands publiek. Het bureau was verder verantwoordelijk voor het ontwerp van de postzegels voor 10 x Oranje op het WK Voetbal 2014, de Europazegels 2013 (Nederlandse postauto’s) en het nieuwe kader (frame) voor de persoonlijke postzegels in 2013. Ingmar Birza ontwierp eerder de Dag van de Postzegel 2012 (Juliana en face/Sem Hartz), 2013 (Wilhelmina en profil/Piet Zwart), 2014 (cijferpostzegels/Jan van Krimpen), 2015 (Bevrijdingspostzegel/Bernard Romein), 2016 (Jubileumzegels/ Karel de Bazel), 2017 (Wilhelmina met hangend haar/Heinrich Raeder) en 2018 (Crouwelpostzegels). Ook ontwierp Birza Design de serie Mooi Nederland over vissersplaatsen en het postzegelvel Nederlandse kippenrassen (beide in 2016). Met Uitgeverij DAVO maakte Birza Design vele Jaarboeken Nederlandse postzegels en sterk uiteenlopende filatelistische uitgaven.

Technische gegevens

Postzegelformaat     20,8 x 25,3 mm

Velformaat               144 x 75 mm

Papier                       normaal met fosforopdruk

Gomming                 gegomd

Druktechniek            offset

Drukkleuren             cyaan, magenta, geel en zwart

Oplage                     46.000 vellen

Verschijningsvorm   vel van 5 postzegels in 5 gelijke ontwerpen

Ontwerp                   Birza Design, Deventer

Drukkerij                  Joh. Enschedé Security Print, Haarlem

Artikelnummer        390761

 

© 2019 Koninklijke PostNL BV