PostNL uitgifte: Oude postroutes

PostNL uitgifte: Oude postroutes

Kijk hier voor informatie over de wijze van opname in de Importa Supplementen 2020.

SAMENVATTING

 

 

 

 

 

 

Uitgifte: Oude postroutes

Uitgiftedatum: 11 mei 2020

Verschijningsvorm: vel met 6 postzegels in 2 verschillende ontwerpen, met waardeaanduiding internationaal 1 voor post tot en met 20 gram met een internationale bestemming

Artikelnummer: 400561

Ontwerp: studio026, Arnhem

 

De samenwerkende postbedrijven in Europa geven al meer dan 60 jaar postzegels uit met een gemeenschappelijk thema. Sinds 2002 is er een ontwerpwedstrijd aan verbonden: de EUROPA Stamp Best Design Competition. Deze competitie wordt uitgeschreven door PostEurop, de organisatie waarin alle Europese nationale postbedrijven samenwerken. In 2020 staat de ontwerpwedstrijd in het teken van oude postroutes. PostNL geeft daarom op 11 mei 2020 het postzegelvel Oude postroutes uit, met 6 postzegels met de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram voor internationale bestemmingen. Op de postzegels staan onder meer een postiljon te paard en een postkoets afgebeeld. Tot de komst van de spoorwegen waren dit eeuwenlang de vervoermiddelen voor post in Europa.

 

Honderden jaren lang was er 1 familie die een feitelijk monopolie had op de Europese postbezorging. Het begon in 1489, toen Maximiliaan I van Oostenrijk aan de Lombardische koeriersfamilie Tasso de opdracht gaf een postnetwerk op te zetten. Ook in en naar de Nederlanden. Onder Philips de Schone en Karel V, zoon en kleinzoon van Maximiliaan, breidde het netwerk zich verder over het Habsburgse Rijk uit. De post werd eerst met paard en ruiter, later door de postkoets zo snel mogelijk van A naar B gebracht. Koetsen waren weliswaar minder snel dan paarden, maar namen veel meer post mee. Ook betalende passagiers leverden extra verdiensten op. Von Thurn und Taxis – want die naam had de familie Tasso in de 17e eeuw verworven – hanteerde een estafettesysteem om de post zo snel en efficiënt mogelijk te bezorgen. Langs de routes waren er voldoende wisselstations voor de postiljons om uit te rusten, verse paarden te krijgen en post af te geven en mee te nemen. Snel, snel, snel, supersnel – zo luidde het devies. Alles om nieuws met zo min mogelijk tijdverlies naar alle hoeken van Europa te verspreiden. Op die manier domineerde het familiebedrijf Von Thurn und Taxis het Europese postwezen van de 16e tot de 19e eeuw.

 

Het postzegelvel Oude postroutes telt 6 postzegels in 2 verschillende ontwerpen. Op het 1e ontwerp staat een ets van een postiljon te paard, met een posthoorn aan zijn mond. Het 2e ontwerp bevat een prent van 2 postiljons op de bok van een postkoets die door 2 paarden wordt voortgetrokken. Aan de rechterzijde staat op elke postzegel een identieke verticale uitsnede van een schilderij van een rustend paard die zijn hoofd in een voederbak steekt. Alle beelden zijn in hetzelfde blauw gedrukt als het Prioritylogo.

 

In een aparte laag in goud staan 2 symbolen als verwijzing naar actie en rust uit het estafettesysteem op de oude postroutes. De symbolen zijn een naar rechts wijzende gelijkzijdige driehoek als teken voor actie en 2 smalle evenwijdig lopende balkjes als teken voor rust. De typografie op de postzegel loopt in het wit boven het grote beeld met paard/postkoets en vervolgens naar beneden langs het smalle beeld met het rustende paard. Onder dit paard staat het logo van PostEurop. Tussen de beelden en de typografie door is een routelijn met gouden streepjes getrokken. De lijn loopt van de linkertab over de 2 postzegels heen naar de rechtertab. De streepjes symboliseren de haltes op de postroutes die de postiljons vroeger aflegden.

 

Op de velrand staat bovenaan de titel van het postzegelvel, met daaronder de lijfspreuk van de familie Von Thurn und Taxis in het Nederlands: snel, snel, snel, supersnel. De oorspronkelijke lijfspreuk in het Latijn (cito, cito, cito, citissim) staat onderaan, boven de tekst over hoe de familie Von Thurn und Taxis de postbezorging in Europa van de 16e tot de 19e eeuw domineerde.

 

Voor alle teksten op de postzegels en op de velrand is gebruikgemaakt van de Antique Olive (Roger Excoffon, 1962-1966, Fonderie Olive/URW Type Foundry).

 

Het postzegelvel Oude postroutes werd ontworpen door Anne Schaufeli en Huub de Lang van studio026 uit Arnhem. De uitdaging was over dit onderwerp van vroeger een postzegel te maken met een hedendaagse uitstraling, zo vertelt Schaufeli. “Het is een historisch thema, maar we wilden wel een postzegel voor 2020 ontwerpen. We werden op het spoor gezet van de familie Von Thurn und Taxis die van de 16e tot de 19e eeuw de Europese postroutes domineerde. In de geschiedenis van die familie hebben we ons enorm verdiept. Voordat je gaat schetsen, moet je wel eerst de hele materie tot je nemen. Het is een complex verhaal dat we vanuit een helder ontwerp wilden vertellen om het gevoel van historie over te brengen. Wie was die familie? Hoe werd de post eigenlijk vroeger bezorgd? Wat waren dan de routes? Wie waren er toen aan de macht? Welke oorlogen hebben invloed gehad op de ontwikkeling van de postroutes? Met al die vragen kom je steeds dieper in het verhaal. Maar voor een grafisch ontwerp moet je wel de essentie vinden, moet je vanuit een sterk concept werken.”

 

Supersnel

De lijfspreuk voor de postkoeriers van Von Thurn und Taxis luidde citi, citi, citi, citissim! Ofwel: snel, snel, snel, supersnel! “Vanuit dat credo is het concept ontwikkeld”, zegt Schaufeli. “Daarom staat de spreuk ook zo prominent op het vel. De postiljons moesten de post zo snel mogelijk van A naar B brengen. We wilden laten zien hoe dat in de praktijk gebeurde – eerst te paard en later met de postkoets – en we wilden ook graag het estafettesysteem in beeld brengen. De essentie van dat systeem is actie af te wisselen met rust. De actie wordt op de postzegels uitgedrukt door de beweging van de postiljon te paard en de postkoets. De rust zie je terug in het paard dat eet. Ook de gouden symbolen verwijzen naar actie en rust. De 2 postzegels bewegen van links naar rechts, van A naar B. Ze zijn met elkaar verbonden door de lijn met gouden streepjes en door de typografie die als een route om de beelden heenloopt. Het aspect beweging is op 2 niveaus erin verwerkt. Er is een beweging in de ruimte van A naar B en er is een beweging in de tijd omdat de post eerst door paard en ruiter werd vervoerd en later per postkoets.”

 

Rijksmuseum

Het ontwerp van de postzegels Oude postroutes is uit 3 lagen opgebouwd: de laag met de 3 blauwe beelden, de laag met de gouden symbolen en de laag waarin de typografie is gecombineerd met de lijn met streepjes die de postroutes verbeelden. Schaufeli: “Tijdens de ontwikkeling van het concept zijn we al op zoek gegaan naar beelden. Daar is flink wat tijd in gaan zitten. Er is van alles te vinden, maar we hadden zo onze eisen. We wilden beeldmateriaal uit de hoogtijdagen van de familie Von Thurn und Taxis, we wilden beelden uit Nederland en ze moesten in perspectief en stilering goed op elkaar aansluiten. En ze moesten passen bij ons concept en dus snelheid, actie en rust uitdrukken. De gekozen 3 beelden hebben we via de beeldbank van het Rijksmuseum gevonden. Er zijn wel wat kleine bewerkingen uitgevoerd om alles goed bij elkaar te laten passen. Op de oorspronkelijke prent van de postkoets staan 4 paarden, maar daar is op de postzegel geen ruimte voor. Dus werd het vierspan een tweespan.”

 

Gouden symbolen

Vanuit de uitgangspunten van het concept – de snelheid en het estafettesysteem – werd ook de gouden laag ontworpen om het hedendaagse karakter van de postzegel te benadrukken. “Daar hebben we veel schetsen voor gemaakt”, zegt Schaufeli. “Er zijn allerlei manieren waarop je dit kunt verbeelden. Op een bepaald moment kwamen we uit op de symbolen voor actie en rust als onderdeel van een grafische vertaling. We hebben nog een paar alternatieven gepresenteerd, maar we vonden allemaal dat dit het beste ontwerp was. Er is veel geschoven om de juiste verhouding tussen de blauwe en de gouden laag te vinden. Ook door de maatvoering sluiten de blauwe en de gouden laag goed op elkaar aan. Zo is het rust-symbool even breed als het beeld van het paard in rust.”

 

Gevoel van onderweg

Het derde element in het concept waren de postroutes. “De routes hadden we voor onszelf uitgewerkt, als onderdeel van het onderzoek. We besloten op de postzegels geen topografische exactheid na te streven omdat niet alle bronnen even duidelijk waren en de routes in de loop van de tijd veranderden. Daarom is ervoor gekozen het gevoel van ‘onderweg zijn’ te benaderen. De gouden lijn slingert nu als een route om de beelden heen, terwijl de streepjes de haltes symboliseren waar de postiljons rust namen. De typografie hebben we met de route laten meelopen. De gebruikte Antique Olive is een moderne strakke letter, maar met voldoende uitstraling om goed bij het thema van oude postroutes te passen. Er zit behoorlijk wat beweging en karakter in. De letter is goed vet en stevig. Dat is ook nodig gezien de gelaagdheid van het ontwerp.”

 

Vastgebeten

Voor Anne Schaufeli en Huub de Lang was de totstandkoming van het ontwerp voor de Oude postroutes een intensief proces. “Het was een pittige opdracht waarin we ons flink hebben vastgebeten”, zegt Schaufeli. “Het is dan ook echt een fijn moment als je beseft, yes, we hebben de essentie te pakken. Dit soort projecten voeren Huub en ik altijd met z’n tweeën uit. Eerst schetsen we samen, daarna werken we wat we hebben besproken apart in eigen schetsen uit. Daarna leggen we de boel weer bij elkaar, strepen de helft weg, brengen het weer samen en zo gaan we door totdat we komen waar we willen zijn. Het was natuurlijk weer super eervol om een postzegel te mogen maken, met onze eigen aanpak. Want voor ons is het concept altijd leidend. Daar beginnen we mee en daarna komen pas de schetsen. Maar ook in de uitwerking moet het er natuurlijk goed uitzien, met het juiste evenwicht tussen de samenstellende delen. Bij ons moet alles kloppen. Op alle fronten, op elke vierkante millimeter.”

 

Over de ontwerpers

studio026 is een grafisch ontwerpbureau uit Arnhem, bestaande uit Anne Schaufeli en Huub de Lang. Beiden studeerden van 2004 tot 2008 grafisch ontwerpen aan ArtEZ hogeschool voor de kunsten in Arnhem. Het bureau richt zich sinds 2009 op ontwerpen die conceptueel, redactioneel en esthetisch sterk onderbouwd zijn. De grafisch ontwerpers geloven in conceptueel denken en nemen ruimte en tijd voor onderzoek, experiment en innovatie. studio026 ontwerpt bijzondere boeken, affiches, magazines, catalogi, identiteiten, infographics en allerhande grafische uitingen. Voor PostNL ontwierpen Anne Schaufeli en Huub de Lang de postzegel 150 jaar Rode Kruis in Nederland uit 2017.

 

De postzegels zijn, zolang de voorraad strekt, verkrijgbaar bij Bruna-winkels en via www.postnl.nl/bijzondere-postzegels. De postzegels zijn ook telefonisch te bestellen bij de klantenservice van Collect Club op telefoonnummer 088 – 868 99 00. De geldigheidstermijn is onbepaald.

 

WAARDE Op de postzegels staat de waardeaanduiding internationaal 1 voor post tot en met 20 gram met een internationale bestemming.

 

TECHNISCHE

GEGEVENS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HERKOMST

BEELDEN

 

 

 

 

 

COPYRIGHT

 

 

Postzegelformaat              36 x 25 mm

Velformaat                        108 x 150 mm

Papier                                normaal met fosforopdruk

Gomming                          gegomd

Druktechniek                     offset

Drukkleuren                      zwart, PMS 072 blauw, PMS 871 goud en fosfor

Oplage                              60.000 vellen

Verschijningsvorm            vel van 6 postzegels in 2 verschillende ontwerpen

Ontwerp                            studio26, Arnhem

Drukkerij                           Koninklijke Joh. Enschedé B.V., Haarlem

Artikelnummer                 400561

 

Postiljon te paard, Jan Mulder (1786-1817), datering 1786-1817, ets, Rijksmuseum Amsterdam (RP-P-1938-246)

Met vier paarden bespannen diligence, anoniem, datering 1825-1830, prent, Rijksmuseum Amsterdam (RP-P-OB-87.608)

Het bonte paard, Jan Wouwerman (1629-1666), datering 1655-1666, olieverf op paneel, Rijksmuseum Amsterdam (SK-A-1850)

 

© 2020 Koninklijke PostNL BV